Paramedik olarak, okulda aldığınız eğitim-öğretim doğrultusunda, becerileriniz için “ben ne kadar iyi yapabiliyorum” diye kendinizi sorguladınız mı? Sorguladığınızda verdiğiniz cevabı kendiniz beğendiniz mi? Hangi kıstaslara göre ne kadar yapabildiğinizi varsaydınız?
Aşağıda tercüme ettiğim bilgiler, uzun araştırmalar sonucunda saptanmış gerçeklerdir. Bahsedilen doğru adımları ise “Paramedik Becerileri” kitabında kısmen bulabilirsiniz; bulamazsanız ve İngilizceniz yeterliyse, internette “United States Department of Transportation, National Highway Traffic Safety Administration(NHTSA); Paramedic: National Standard Curriculum;” sayfasında tüm adımları bulabilirsiniz. Bir gün, ömrüm yeterse, ben de tercüme edebilirim. Ya da ingilizcesi yeterli olan biri tercüme edip bana gönderirse, ben düzenleyip bu sayfalarda yayınlayabilirim.
ALANDA UYGULAMALAR (KLİNİK ROTASYONLAR) ESNASINDA KAZANILMASI GEREKEN BECERİLER
Öğrenme ortamındaki içerikle bağlantılı olarak, aşağıdaki hedeflere, başarıyla ulaşılmalıdır. Öğrencinin klinik (hastaya uygulama becerisini) deneyimleri gerçekleştirebilmesi, ancak, kuramsal bilgilerinin ve laboratuar (manken üzerinde ya da vaka çalışmaları) becerilerinin yeterli olduğunu sergilemesi sonrası mümkündür. Aşağıda koyu renkte yazılmış olan konular mutlaka yapılması gereken becerilerin “olmazsa olmaz”lardandır. Eğik(italik) harflerle yazılmış olanlarsa, alanda(klinikte, ambulansta), mutlaka hasta üzerinde uygulanması gereken beceriler ile bu becerilerin öğrenciyi yeterliliğe ulaştırdığı sayılardır.
Aşağıda önerilenler, başarıya ulaşmanın tek yolu değildir. Şayet alanda hasta üzerinde yeterli sayıya ulaşma olanağınız yoksa, diğer öğrenme yollarını tekrarlayın; simülatörlerle (hastada görülebilecek tepkileri veren cihaz veya mankenlerle) sık aralıklarla çalışın, vaka çalışmaları yapın (elbetteki tiyatroda rol yapar gibi; yoksa bir olayı ele alıp okuyup tartışarak değil!!!). Hastaya uygulama yapılma imkanı bulunmuşsa, becerinin yeterliliği saptanarak bu beceriyi geliştirmek üzere laboratuarda(sınıf uygulamalarında) beceri geliştirme çalışmaları yapılmalıdır.
Bu öneriler, Paramedik programı yöneticileri ile bu alanda uzmanlaşmış kişilerin görüşleriyle yola çıkılarak yapılan araştırmalar sonucu oluşturulmuştur. Daha sonra bu öneriler doğrultusunda programdaki eğitimler geliştirilmiştir. Örnek: öğrencilerinde soluk yolu açma becerilerinin yetersiz olduğunu fark eden programlar bu çalışma sonrası intübasyon ve ventilasyon(solutma) beceri uygulamalarının sayısını artırmıştır.
DEVİNİŞSEL (PSİKOMOTOR) BECERİLERİNE GÖRE
Öğrenci, güvenilir şekilde ilaç uygulama becerilerini sergilemelidir
Öğrenci güvenilir olmalıdır, bunun anlamı: her işlemi adım adım takip etmek ve tüm adımları doğru yapmak koşuluyla, en az 15 hastaya ilaç vermelidir.
Öğrenci, güvenilir şekilde entübasyon uygulama becerilerini sergilemelidir
Öğrenci güvenilir olmalıdır, bunun anlamı: her işlemi adım adım takip etmek ve tüm adımları doğru yapmak koşuluyla, en az 5 hastayı başarıyla entübe etmelidir.
Öğrenci, güvenilir şekilde tüm yaş grubundaki(bebek, çocuk, erişkin, yaşlı) hastalarda damar yolu açma becerilerini sergilemelidir
Öğrenci güvenilir olmalıdır, bunun anlamı: her işlemi adım adım takip etmek ve tüm adımları doğru yapmak koşuluyla, en az 25 değişik yaş grubundaki hastaya başarıyla damar yolu açmalıdır.
Öğrenci, güvenilir şekilde tüm yaş grubundaki(bebek, çocuk, erişkin, yaşlı) entübe edilmemiş hastalara etkili suni solutma becerilerini sergilemelidir
Öğrenci güvenilir olmalıdır, bunun anlamı: her işlemi adım adım takip etmek ve tüm adımları doğru yapmak koşuluyla, en az 20 değişik yaş grubundaki entübe edilmemiş hastayı başarıyla solutmalıdır
DEĞİŞİK YAŞ GRUPLARINA GÖRE
Öğrenci, çocuk(pediyatrik) yaş grubundaki hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirebilme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme) yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 30 çocuk (yenidoğan, bebek, emekleyen,okul öncesi, okul çağı dahil) hastayı ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
Öğrenci, erişkin yaş grubundaki hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirebilme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme) yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 50 erişkin hastayı ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
Öğrenci, yaşlı(65 yaş üstü) grubundaki hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirebilme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme) yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 30 yaşlı hastayı ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
PATOLOJİLERİNE (SORUN GRUPLARINA) GÖRE
Öğrenci, obstetrik(hamile) hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirebilme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme) yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 10 obstetrik hastayı ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
Öğrenci, travmalı/yaralanmış hastaları (kazazedeyi) ayrıntılı biçimde değerlendirebilme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme) yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 40 kazazedeyi ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
Öğrenci, psikiyatrik hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirebilme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 20 psikiyatrik hastayı ayrıntılı olarak değerlendirmelidir.
HASTANIN YAKINMALARINA GÖRE
Öğrenci, göğüs ağrılı hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koyma ve uygun acil bakımı verme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 30 göğüs ağrılı hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
Öğrenci, solunum sıkıntısı olan hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koyma ve uygun acil bakımı verme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci, solunum sıkıntısı(dispne, respiratuar distress) olan en az 20 erişkin hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
Öğrenci, solunum sıkıntısı(dispne, respiratuar distress) olan en az 8 çocuk(yenidoğan, bebek, emekleyen,okul öncesi, okul çağı dahil) hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
Öğrenci, senkop geçiren(bilinci kapanan) hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koyma ve uygun acil bakımı verme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 10 senkop geçiren hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
Öğrenci, karın ile ilgili yakınması olan hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koyma ve uygun acil bakımı verme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci en az 20 karınla ilgili yakınması (karın ağrısı, bulantı-kusma,kanama vb ) olan hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
Öğrenci, bilinç düzeyi değişen hastaları ayrıntılı biçimde değerlendirme (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koyma ve uygun acil bakımı verme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci bilinç düzeyi değişen en az 20 hastayı ayrıntılı biçimde değerlendirmeli (baştan ayağa muayene; ilk ve ikinci değerlendirme), tanısını kesin olarak ortaya koymalı ve uygun acil bakımı adım adım vermelidir.
EKİP BAŞI (TEAM LEADER) OLMA BECERİLERİNE GÖRE
Öğrenci, hastane öncesi karşılaşabileceği çeşitli olaylara müdahale edebilme yeterliliğini sergilemelidir
Öğrenci, en az 50 acil çağrıya ekip başı olarak müdahale etmelidir
Kaynak: http://www.nhtsa.dot.gov/people/injury/ems/EMT-P
United States Department of Transportation, National Highway Traffic Safety Administration
Paramedic: National Standard Curriculum; Clinical Rotations