TEMEL YAŞAM DESTEĞİ (TYD)

 

CPR - KARDİYOPULMONER RESÜSİTASYON

 

TYD/CPR, kalp masajı ( KM ) ve suni solunumun ( SS ) birlikte, tek veya iki kişi ile yapılmasıdır.

 

TEK KİŞİ VEYA İKİ KİŞİ İLE TYD: Önce tepki var mı araştırılır, yoksa bağırarak yardım istenir. Sonra başı geriye yatırma çeneyi ileri ittirme hareketiyle soluk yolu açılır. Solunum var mı araştırılır; solunum yoksa ya da normal değilse hemen 30 kez göğüs bastırılır. 2 suni solunum 30 göğüs basısı olacak şekilde, döngü (30:2 ) tekrarlanır. AED varsa 1 kere şok verilir ardından hemen 30:2 şeklinde devam edilir. TYD, kişi kendine gelene kadar(hareket etme, gözlerini açma, normal soluma), yardım gelene yada yapan tükenene kadar sürdürülür.

 

TIKLAYIN: Erişkinde TYD algoritması, çocukta TYD algoritması  

 

DİKKATİNİZE: 2005 resüsitasyon toplantılarından sonra, AHA(ABD) ve ERC(AVRUPA) GUİDELİNES olmak üzere iki yeni yayın ortaya çıkmıştır. Bu yayınlara göre bazı farklılıklar var. Algoritmalarda da görüleceği gibi biri solunum yoksa hemen göğüs basısına başlatırken diğeri 2 soluk sonrası göğüs basısına başlatıyor. Her ikisinde de ilkyardımcı (sağlık personeli hariç) nabız kontrolü yapmıyor. Her ikisinde de AED haricinde ara verilmeden TYD sürekli yapılıyor. Çocuklarda-bebeklerde ERC beş soluk vermeyi önerirken, AHA 2 soluk vermeyi öneriyor.  O nedenle iş akış şemalarını izlerken bu farklılıklar gözünüze çarparsa bu kaynakların farklılığındandır.

2010 yılı toplantılarında ise TYD nde fazla bir değişiklik yok. En önemli değişiklik ABC sıralamasında: CAB olarak değiştirilmiştir. Aşağıda yeni TYD adımları yer almaktadır, dikkatlice okumanızı öneririm.

European Resuscitation Council Guidelines for Resuscitation 2010; Resuscitation 81 (2010) 1219–1276; journal homepage: www.elsevier.com/locate/resuscitation

ERİŞKİNDE TEMEL YAŞAM DESTEĞİ (ETYD) nde İzlenecek Adımlar: 

DİKKATİNİZE : Yurt dışında uzun yıllardır ilkyardımcılar tarafından portatif defibrilatör ya da asıl adıyla automatic external defibrillation(AED) uygulanmaktaydı. Ülkemizde çok sıcak bakılmayan bu uygulama 2005 kararları doğrultusunda ülkemizde de öğretilmek durumundadır. Algoritmalarda gördüğünüz AED uygulamaları sizi şaşırtmasın bunlar ilkyardımcılara yönelik uygulamalardır. AED iş akış şeması için tıklayın.

        TYD  için uygulama kuralları tablosu :

 YAŞ GRUBU

Erişkin

Çocuk

Bebek

TYD / Suni Solunum

 

8 yaş üstü

1-8 yaş

1-12 ay

 

ADIMLAR

 

 

 

Bilinç düzeyini sapta

SOLUK  YOLU

(Baş pozisyonu)

Baş-çene

Baş-çene,

Baş-çene

 

SOLUNUM

Bak-dinle-hisset

Bak-dinle-hisset

Bak-dinle-hisset

Solunumu  değerlendir

Solunum yoksa suni solunumu başlat

 Her biri bir saniye sürecek şekilde

 2 soluk verilir

Her biri bir saniye sürecek şekilde

 5 soluk verilir

Her biri 1-1.5 saniye sürecek şekilde

 5 soluk verilir

Solunumu varsa,

Koma pozisyonu ver

Suni solunum sayısı

En az, dakikada

8-10

en az, dakikada 12-20       

en az, dakikada

12-20

 

Yabancı cisim

Tıkanmasında

Uygulamalar                

5 sırttan darbe

5 karından itme

5 sırttan darbe

5 karından itme

5 Sırttan darbe

   5 göğüsten bastırma

 

 

 

 

DOLAŞIM

 

 

 

Diğer yaşam bulgularını değerlendir

Nabız alma

 YOK

YOK

 YOK

Solunum yoksa,

30 göğüs basısı

2 suni solunum 

Göğse basısının

Uygulandığı yer

Göğüs kemiğinin      tam ortası /

İki meme başının ortası

Göğüs kemiğinin    tam ortası  /

İki meme başının ortası

Göğüs kemiğinin     tam ortası /

İki meme başının ortası

 

Göğse basısının

 Uygulanışı

İki el tabanı üst üste konarak 

Tek veya iki

el tabanı ile

2 parmak ile

 

Göğse Bastırma sayısı

Dakikada (ortalama)

100 kez

100 kez

100 kez

 

Göğse Bastırma  /

Suni solunum oranı

30 : 2

30 : 2

30 : 2

 

Göğsü Bastırma Derinliği

Göğüs, yüksekliğinin 1/3 oranında içeri doğru çöktürülecek

(çökme 5 cm den az 6 cm den çok olmayacak)

Göğüs, yüksekliğinin 1/3 oranında içeri doğru çöktürülecek

(çökme 5 cm  civarında olacak)

Göğüs, yüksekliğinin 1/3 oranında içeri doğru çöktürülecek

(çökme 4 cm  civarında olacak)

 

       AVRUPA YENİDEN CANLANDIRMA (ERC) KURULU, 2005-2010 YILI YENİDEN CANLANDIRMA REHBERLERİne uygun değiştirilmiştir. 

 

KURTARICI İÇİN TEHLİKE VAR MI?

TYD esnasında, hem kurtarıcı hem K/H için güvenlik en önemli unsurdur. Sadece tüberküloz ve SARS(akut respiratuar distres sendromu) gibi enfeksiyonların tespit edildiği tek tük verilere bakarak, kurtarıcıların TYD ni uygulamaktan çekindiği bilinen birkaç olay mevcut. TYD esnasında HIV bulaşması ile ilgili bildirilen herhangi bir veri yok. TYD nde soluturken kullanılan koruyucu araçların (barrier devices) etkinliği konusunda insanlarla yapılmış çalışmalar yok; ancak tek yönlü kapağı olan çeşitli filtrelerin ve koruyucu araçların, ağızdan ağza suni solunum yaparken K/H nın ağzındaki bakterilerin kurtarıcıya geçmesini önlediği laboratuar çalışmalarıyla gösterilmiştir. Kurtarıcılar, TBC veya SARS gibi bilinen bir bulaşıcı hastalığı olan hastalarda uygun bir koruyucu kullanmalıdır. Eğer SARS salgını veya benzeri bulaşıcı salgın varsa kurtarıcıların enfeksiyon kontrolü önlemlerine tam olarak uymalıdırlar.