Hedefler saptandıktan sonra, bunların her biri ölçüt dayanaklı hale getirilmelidir; çünkü yetişeğin (öğrencinin) değerlendirilmesinde hem birliği sağlar, hem de değerlendirme sırasında doğan farklılıkları ortadan kaldırabilir.

Ölçüte Dayanan Hedef Yazarken Uyulacak İlkeler;

1.    Zaman, hem hedef davranışın niteliğine hem de öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyine uygun olmalıdır

2.   Her hedef için belirlenen ölçüt, o hedefte bulunan özellikleri kapsamalıdır; çünkü bu özellikler, değerlendirmede işe koşacaklarımızı belirler

3.    Birbirinin önkoşulu olan ve çok sıkı aşamalık gösteren hedefler için ölçütler çok yüksek tutulmalıdır; çünkü birinde olan eksiklik kendinden sonra gelenin tam ve doğru  öğrenilmesini etkileyebilir.

4.    Eğer hedefler arasında sıkı bir aşamalık ilişkisi yoksa, ölçütler % 50 indirilebilir.

5.    Kazandırılmadığı, ya da yeterli düzeyde kazandırılmadığı zaman, öğrencinin başka birinin ya da hizmetin sunulacağı kişinin sakat kalmasına, yaşamını yitirmesine neden olabilecek hedef davranışlarda ölçütler tam  ya da tama yakın olmalıdır

6.    Hedef davranışların yokluğu ya da yeterli düzeyde olmayışı, büyük ekonomik kayıplara, zaman ve emeğin boşa gitmesine neden oluyorsa, yine ölçütler çok yüksek tutulmalı ve bunlardan taviz verilmemelidir

7.    Hedef davranışların yokluğu ya da yeterli düzeyde olmayışı,  kişinin kendisini gerçekleştirmesine, toplumun, ulusun ve insanlığın mutluluğuna engel olacaksa, ölçütler yine yüksek tutulmalıdır.

8.    Hedef davranışların yokluğu ya da yeterli düzeyde olmayışı, kurumun, ailenin, ulusun varlığını tehlikeye düşürecek nitelikte ise, ölçütler yüksek tutulmalı ve taviz verilmemelidir.

Hedefin davranışa dönüştürülmesi gereği:

1.  Eğitimde her türlü değerlendirme işleminin yapılabilmesi için davranışların hem nitelik hem de nicelik açısından belirlenmesi gerekir.

2.  Eğitim durumlarının düzenlenebilmesi için, yine davranışların hem nitelik hem de nicelik açısından belirlenmesi gerekir

3.   Açık bir sistem olan eğitimde her türlü düzenleme, yenileme, onarma, sistemi yeniden kurma gibi etkinliklerin yapılabilmesi için, sistemce kazandırılacak davranışların bilinme zorunluluğu vardır.

4.  Standardlar sağlamak için, davranışların (ölçütlerin) belirlenme zorunluluğu vardır.

5.  Sistemde çalışan kişilerin( yöneticiler, öğretmenler, hizmetliler) değerlendirilmesinde, yetiştirilmesinde, denetlenmesinde, eşgüdümün sağlanmasında sistemce kazandırılacak davranışların belirlenmesi zorunluluğu vardır. *

Bilinçsiz ve bilinçli bebekte yabancı cisim çıkarma bilgi ve becerisinin yetersizliği, uygulanan başarı testinde 31 öğrenciden 28 nin başarısız olması ile saptanmıştır. Öğrenciler uygulama hedef ölçeğinde kendilerini bu konuda % 96.4 oranında başarılı bulurken, başarı testi bunun tam tersi bir sonuç ortaya koymuştur: başarı oranı % 0.7, başarısız olma oranı ise % 90.3 tür. Bu konunun öğrenciler tarafından yeterince anlaşılamamış olduğu sonucuna varılmıştır.     

A.   KONU : Bilinçli ve bilinçsiz bebekte yabancı cisim çıkarma becerisinin kazandırılması

KONUYU İŞLEMEK İÇİN AYRILAN SÜRE: 4 Ders ( 1 ders teorik, 3 ders uygulama)

ÖĞRENCİ SAYISI : 31

v      Bebek kavramını açıklama

v      Bilinçli bebek kavramını açıklama

v      Bilinçsiz bebek kavramını açıklama

v      Yabancı cisim tıkanmasında, bilinçli bebek ile bilinçsiz bebekte görülen bulgular arasındaki farkı kavrama

v      Bilinçli bebekte yabancı cismi aşamalara uygun çıkarma

v      Bilinçsiz bebekte yabancı cismi aşamalara uygun çıkarma

v      Solunum ve dolaşım sistemlerinin anatomisi, fizyolojisi, patofizyolojisi ve bunların birbirleriyle bağlantılarını bilme

v      Solunumun yetersiz olması durumunda görülebilecek sorunları kavrama

v      Yabancı cisim tıkanmalarının nedenini ve sonuçlarını bilme

v      Yabancı cisim tıkanmasını tanıma

v      Anlatma yöntemi (Bilgi)

v      Tartışma yöntemi (Kavrama)

v      Gösterip – yaptırma yöntemi (Uygulama)

v      Problem çözme / vaka çalışması (Uygulama)

v      Bireysel çalışma yöntemi (Uygulama)

v      Gösteri tekniği (Bilgi)

v      Soru-yanıt tekniği (Kavrama)

v      Manken  üzerinde uygulama (Uygulama)

v      Vaka Çalışması (Uygulama)

v      Sunuş yoluyla öğretme stratejisi (Bilgi)

v      Role play / vaka çalışması yoluyla öğretme stratejisi (Kavrama)

v      Manken kullanarak öğretme stratejisi (Uygulama)

v      Konu ile ilgili slaytlar

v      Bebek mankeni

v      Gazlı bez (infeksiyon kontrol önlemi)

v      Bilinçli ve bilinçsiz bebekte yabancı cisim çıkarma beceri rehberleri

Dört saatlik vaka çalışma dersine giren öğretmen, öğrencilerin sınıfı vaka çalışması için düzenlemelerini bekler. Vaka yapacak öğrenciler belirlenir. Uygulamacı öğrenciler sınıfın dışına çıktıktan sonra anne rolünü üstlenen öğrenciye bebek manken verilerek konu anlatılır.

Dışarıdaki öğrenci içeri çağrılır. Ve olay anlatılır: “yan komşusu 6 aylık bebeğine süt verirken bebeği tıkanınca, sağlık personeli olması nedeniyle doğru onun kapısını çalmıştır”.

Uygulamacıdan hemen bulguları sorarak, bebeğin henüz bilinçli olduğunu saptaması ve yabancı cismi çıkarma girişiminde bulunması beklenmektedir. Vaka sonunda diğer öğrencilerden vaka ile ilgili sözel geribildirim alınır. Sonra derse geçilir.

(Bu vaka sınıfta yapıldığında öğrenci başarısız oldu ve diğer öğrencilerde geri bildirimde başarılı olamadılar, dolayısıyla başarı testinde olduğu gibi, 31 kişiden  28 öğrencinin gerçekten bilinçli bebekle bilinçsiz bebekte görülen bulgular arasındaki farkı kavrayamadıklarından başarısız oldukları saptanmıştır. Öğrenciler gerçek hayatta bilinçsiz bebek veya tıkanmış bilinçli bebek görmediklerinden olayı kavramakta oldukça zorlanmaktadırlar. )

v      Öğretmen temel kavramlarla ilgili sorular sorarak bazı kavramların yerleşmesini sağlar :

-          Bebek hangi yaş grubundadır?

-          Bilinçli bebekte görünüm ve hareket nasıldır?

-          Bilinçsiz bebekte görünüm ve hareket nasıldır?

-          Aradaki farkı kim açıklayabilir?

-          Yabancı cisim çıkarma aşamaları bilinçli ve bilinçsiz kişilerde nelerdir?

-          Bebekte aynı mıdır?

-          Bebekte aşamalar nasıldır?

v      Tüm bu sorulara verilen yanıtlar tahtaya yazılır, yanlış olanların gerekçeleri öğrenciler tarafından açıklattırılarak silinir.

v      Sonra slaytlar gösterilerek eski konuların hatırlanması sağlanır

v      Öğretmen bir kez daha kendisi uygulayarak gösterir

v      Öğrencilere beceri rehberine göre teker teker uygulama yaptırılır, bu esnada öğrencilerin birbirinin doğru ve yanlışlarını sözel dönütle dile getirmeleri sağlanır.

Ders bitiminde tahtadaki özet bilgiler öğrencilerle tekrarlanır

Başka bir vaka çalışması dersinde tekrar konu ile ilgili vaka yapılması kararlaştırılır

v      Her öğrencinin yaptığı uygulama, diğer bir öğrenci tarafından beceri rehberine göre değerlendirilir.

v      Bir başka vaka çalışma dersinde gruplar oluşturularak her bir grubun erişkin, çocuk veya bebekte yabancı cisim uygulaması yapması sağlanır

v      Yine bir süre sonra vaka çalışmaları yaparak konunun yerleşip yerleşmediği izlenir

v      Ülkemizdeki eğitim sisteminin sonucu olan öğrencilerin “sınav olmadığı sürece çalışmama” alışkanlığı nedeniyle konunun daha iyi yerleşmesi ve öğrencilerin konuları çalışmaları için bir uygulama sınavında sorulabilir

1-      Ilkyardımın anlamını ve önemini kavrayabilme

2-      İlkyardımda kullanılabilecek malzemeleri ve haberleşilebilecek telefon numaralarını sıralayabilme

3-      Solunum sisteminin işleyişini ve önemini kavrayabilme

4-      Solunumun gerçekleşmesini engelleyen durumları sıralayabilme

5-      Solunumun gerçekleşmesi için yapılacak girişimleri bilme

6-      Dolaşım sisteminin işleyişini ve önemini kavrayabilme

7-      Dolaşımın olmadığı durumlarda yapılacak işlemleri bilme   

8-      Kanamaların neden olduğu sorunları kavrayabilme

9-      Kanamaları durdurma yöntemlerini sıralayabilme

10-  Kanamaları durdurma yöntemlerinin önemini kavrayabilme

11-  Yaralanma çeşitlerini sıralayabilme

12-  Yaralanmalarda ilkyardım ilkelerini bilme

13-  Önemli organ yaralanmalarının genel yaralanmalardan farkını bilme

14-  Kırık-çıkık-burkulma arasındaki farkları kavrayabilme

15-  Kırık-çıkık-burkulmalarda ilkyardım ilkelerini bilme

16-  Zehirlenme çeşitlerini sıralayabilme

17-  Zehirlenme çeşitlerine göre ilkyardım ilkelerini kavrayabilme

18-  Yanık çeşitlerini sıralayabilme

19-  Isı, kimyasal madde ve elektrik yanıkları arasındaki farkı kavrayabilme

20-  Kuru maddelerle sıvı maddelerin sebep oldukları yanıklar arasındaki farkı kavrayabilme

21-  Yanıkta ilkyardım ilkelerini bilme

22-  Sıcağa maruz kalan kişide ortaya çıkabilecek sorunları kavrayabilme

23-  Sıcağa maruz kalma şiddetine göre ilkyardım ilkelerini bilme

24-  Soğuk ısırması ile donma arasındaki farkı kavrama

25-  Donma olayında ilkyardımı bilme

26-  Bayılma ile epilepsi arasındaki farkı kavrayabilme

27-  Bayılmada ilkyardım ilkelerini sıralayabilme

28-  Epilepside ilkyardımın anlamını kavrayabilme

29-  Ani hastalıklarda ilkyardım ilkelerini kavrayabilme

30-  İlkyardım uygulamaları esnasında kendini bulaşıcı hastalıklardan koruma kurallarını bilme

1-      Soluk yolunu açabilme

2-      Yaş grubuna göre bilinçli kişide yabancı cismi çıkarabilme

3-      Yaş grubuna göre bilinçsiz kişide yabancı cismi çıkarabilme

4-      Yaş grubuna uygun CPR(suni solunum-kalp masajı) yapabilme

5-      Kanama çeşidine uygun kanama durdurma yöntemini uygulayabilme

6-      Turnike uygulayabilme

7-      Yara çeşidine göre pansuman uygulayabilme

8-      Batmış cisimleri sabitleyebilme

9-      Ampute organları gerektiği şekilde paketleyebilme

10-  Burkulmada ilkyardımı uygulayabilme

11-  Çıkığı atelleyebilme

12-  Kırığı atelleyebilme

13-  Venöz turnikeyi uygulayabilme

14-  Sıvı madde ile oluşan yanık alanındaki giysileri çıkarabilme

15-  Toz kimyasal maddeyi, kendisine ve çevreye zarar vermeden uzaklaştırabilme

16-  Şok pozisyonunu uygulayabilme

17-  Koma pozisyonunu uygulayabilme  

İçeriğin Seçimi : Belirlenen amaçlara ulaşmak için “ne öğretelim”  sorusuna yanıt aranarak içerik belirlenir. İlkyardımda ne öğretelim sorusunun yanıtı, ihtiyaç belirleme aşamasında bahsedildiği gibi bu alandaki uzman kuruluşlar tarafından saptanmıştır. Ben biraz daha özelleştirerek “ne öğretelim”deki konuların “ne kadarını öğretmeliyim” sorusuna yanıt arayarak her konunun uygulama aşamasındaki püf noktalarını  belirleyerek öğrencilerin bilgi yığını içinde kaybolmalarını önlemeye çalıştım.

Ancak, ABC programında sürücü kursunun bir dersi gibi anlatılan ilkyardımı değerlendirirken o sınav sistemine uygun sorular kullanıyorum. O sınavda ve konular bittikten sonra quiz şeklinde yaptığım sınavda oldukça yüksek (ortalama 90) puan alan öğrenciler bu yaptığım başarı testinde aynı sonuçları alamamışlardır. İçeriğin düzenlenmesinde karşılaştığım sorun burada da karşıma çıkmaktadır. Öğrencilerin başarısız oldukları konular acil bakımda farklı kişilerin anlattığı konulardır. Uygulama sınavlarında, “puanlandırılmış değerlendirme basamaklarından oluşan sınav formu” kullanılmaktadır. O sınav da, yazılı sınav kadar başarılı geçmemektedir. Değerlendirmeler, dönütlere göre yıllar içinde ve objektifliği denendikten sonra oluşturulduğundan, beklenen başarıya ulaşmak için aksayan konularda daha fazla uygulama yapılması gerektiği sonucuna vardım.       

Program Öğelerinin Sırası ve İlişkilerin Kontrolü: Sıralamanın ve ilişkilerin kontrol edildiği bu son aşamada “İlkyardım dersi” için sıralamanın ve ilişkilerin doğru oluşturulduğu sonucu çıkmaktadır. Ancak bazı konularda aralıklarla uygulama tekrarı gerektiği görülmüştür.