YANIKLAR
TANIM
Yanıklar, yüksek ısı, kimyasal madde, elektrik ve ışın gibi etkenler sonucu oluşan yumuşak doku yaralanmalarıdır(hasarlarıdır).
TERMAL (YÜKSEK ISI) YANIKLARI
Vücut, zarar görmeden dayanabileceği ısıdan
daha yüksek ısıya maruz kaldığında, maruz kalan kısımda oluşan yanıklardır. Yanıkları oluşturan etkenler : YÜKSEK ISI ISI YANIKLARINDA ACİL
BAKIM İLK DEĞERLENDİRME 1- GÜVENLİK ÖNLEMLERİ YANMANIN DURDURULMASI DİKKAT:
kıymetli olsa da olmasa da takıları bir şahitle çıkarıp çağrı raporunuza
kaydedin ve ailesine bile olsa imza karşılığında teslim etmeyi unutmayın, sonra
üzülebilirsiniz!!! 2- SOLUK YOLUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ - A -
Bütün acil durumlarda olduğu gibi yanmış
hastalarda da öncelikle soluk yolu değerlendirilir. Özellikle yanmış hastalarda
soluk yolu önemlidir; çünkü ısı ve alev etkisiyle vücudu yanan kişinin soluk
yolunda ısı ve dumanın etkisiyle hasarlar oluşabilir. Çok kısa zamanda larenks
ödemi gelişebilir. Özellikle, bebek ve çocukların soluk yolu, tümüyle tıkanmadan hemen entübe edilmelidir.
Soluk yolunun tehdit altında olup olmadığı mümkün olduğunca erken fark edilip
hemen önlem alınmalıdır. Bu konuda yardımcı olabilecek ipuçları :
¯
Olay yeri ile ilgili öyküde,
¯
Yangın yerinde sıcak duman veya
sıcak gaz solunmuşsa,
¯
Yangın yerinde bir süre hapis
kalınmışsa,
¯
Yangın yerinde bilinç kaybı
olmuşsa,
¯
İkinci değerlendirmede,
kazazedenin
¯
Yüzü yanmışsa,
¯
Burun kılları hafif de olsa
yanmışsa,
¯
Ağzının içinde sulu kabarcık (bül)
veya kızarıklık varsa,
¯
Boğulur gibi veya hırıltılı
öksürüyorsa,
¯
Tükürüğü kurumlu ise,
¯
Solunumu hırıltılıysa, hayati
tehlike olasılığı var demektir. Bu ipuçlarından biri olduğunda doktorla temas
kurarak veya protokoller doğrultusunda entübe edin ya da nazal airway ile soluk
yolunun açıklığının devamlılığını sağlayın. Hastaya buna neden gerek duyduğunuzu
da anlatın ki size zorluk çıkarmasın. Kazazedenin bilinci kapalıysa hemen entübe
edilebilir. Entübasyon girişimi için travma ölçeklerini (glasgow, champion
gibi…) daima gözönünde bulundurun. Ayrıca hatırda tutmanız gereken önemli bir
konuda : ağır yanıklı kazazedelerde akut gastrik dilatasyonun oluşması
gerçeğidir. Oluşan bu akut gastrik dilatasyon, solunumu zorlayabilir ve
entübasyon esnasında mide içeriğinin soluk yoluna girmesine neden olabilir. Bu
hastalarda gastrik özefageal tüp kullanmak daha uygundur. YANGIN OLAN ORTAMDA KALMIŞ HERKESE OKSİJEN
VERİLMELİDİR 3- SOLUNUMUN DEVAMLILIĞININ SAĞLANMASI - B - Yangınlarda meydana gelen ölümlerin nedeni
genellikle yanık değildir; ya pulmoner yaralanmalar ya da solunan zehirli
gazlardır. Özellikle doğrudan solunan çok sıcak buhar alt solunum yollarının,
bronşiyollerin ve alveolerin zarar görmesine sonucu pulmoner yaralanmalara neden
olur. Karbon monoksit gibi zehirli gazlar alveollerdeki hava ve hemoglobulindeki
oksijen ile yer değiştirerek zehirlenme sonucu ölümlere yol açar. O nedenle,
yangın kazazedelerinin tümüne gereksinim doğrultusunda ancak yüksek veya yükseğe
yakın yoğunlukta oksijen verilmelidir. 4- DOLAŞIMIN DEVAMLILIĞININ SAĞLANMASI - C - Ağır yanıklı hastalarda, hem deri yoluyla hem
de hasar gören damarlardan hücreler arasına sızıntıdan dolayı aşırı sıvı kaybı
oluşur ve yanık şoku ortaya çıkar. Mekanizma: Derin yanık nedeniyle hasar gören
damardan plazma proteinleri hücreler arası boşluğa çıkar; bu ise kanın osmotik
basınç dengesini bozduğundan sağlam dokulardan da sıvı kaybı başlar (yanıklarda
oluşan ödemin nedenleri). Bu şekilde oluşan sıvı kayıpları hipovolemiye ve
vücutta yaygın ödeme yol açar. O nedenle geniş yanıklarda ve derin yanıklarda
hemen sıvı başlanması önemlidir. Böylece hipovolemi ve ona bağlı oluşabilecek
sorunlar önlenebilir. Verilecek sıvının hızı kazazedenin başka hastalığının olup
olmadığına (kalp, böbrek, damar vb.), yaşına ve yanığın şiddetine bağlıdır. Genç
sağlıklı kazazedelerde yükleme yapılabilirken yaşlı ve kalp, böbrek sorunu olan
hastalarda mutlaka doktora danışılmalı veya hastaneye kadar orta hızda
verilmelidir. Elektrolit kaybıda göz önünde tutulduğunda genellikle Ringer
Laktat yoksa SF vermek doğru olur. Büyük (16-18 nr) çaplı iğne ile mümkünse iki
ayrı damardan verilebilir. Öncelikle yanıklı olmayan kol tercih edilir, mümkün
değilse yanıklı kolda uygunsa kullanılabilir. Ancak damar yolu açmak için
bacaklar yerine kolları tercih etmenizde yarar var. Yüklenecek sıvı
miktarlarını: ERİŞKİNLERDE: Saatte 500 veya 1000 ml gidecek
şekilde, ÇOCUKLARDA : 5 yaş ve üstü için, saatte 500
ml gidecek şekilde, 5 yaşın altında
ise, saatte 150 ml gidecek şekilde, ayarlayın. Ayrıca, yukarıda da bahsedilmiş olan sıkı
giysi ve takıları, dolaşımı engellememeleri için çıkarmayı unutmayın. Distal nabızların tümünü ve kapiller geri
dolumlarını değerlendirmeyi unutmayın. İKİNCİ DEĞERLENDİRME İlk değerlendirmeyi (çevresel güvenlik, ABCDE)
tamamladıktan sonra daha ayrıntılı bilgi için ikinci değerlendirmeye
geçilmelidir. Bu değerlerlendirmenin baştan ayağa muayenesi gerekirse ambulansta
yapılabilir
1- ÖYKÜ ALMA
Yanık kurbanını diğer vakalardan ayıran
sorular ve alınacak yanıtlar acil bakım açısından bize önemli ipuçları
verebilirler:
¯Hastanın ASIL SORUNU nedir? Siz
sorunun yanık olduğunu düşünüp ona odaklaştığınızda bir sürprüzle
karşılaşabilirsiniz; kazazede camdan atlarken kolunu kırmış olabilir
¯Yanık NE ZAMAN GERÇEKLEŞTİ ? Siz
oraya varmadan ne kadar önce?
¯Kazazede NE İLE YANMIŞ ? Alev,
kaynayan sıvı, sıcak cisim vs ?
¯Yanıklıya siz ulaşana kadar
yapılan herhangi bir MÜDAHALE var mı?
¯Kazazede yangın esnasında dumanlı,
buharlı ya da zehirli gaz oluşmuş bir ortamda kapalı kalmış mı?
¯Kazazedenin herhangi bir tıbbi
sorunu var mı (diabet, akciğer, kalp, böbrek hastalığı vb)? Zira bu hastalıklar
yanıkla birlikte daha büyük sorunlara neden olabilir. Örnek: KOAH da duman krizi
tetikler, öksürme krizinin duman olduğunu düşünüp sadece yüksek yoğunlukta
oksijen verirseniz ve bronkodilatatör vermezseniz hastayı kaybedebilirsiniz.
2- BAŞTAN AYAĞA DEĞERLENDİRME Baştan ayağa değerlendirmede her zaman olduğu
gibi ilk önce GENEL GÖRÜNÜM değerlendirilir. Cildinin görünümü: dudaklar, yüz,
göz, eller, ödem solukluk-kızarıklık vs; soluk alıp-verirken harcadığı çaba,
solunumunun hızı ve derinliği, burun kanatlarının- karnın solunuma iştiraki vb.,
yanığın genel olarak kapladığı alan… Daha sonra baştan ayağa doğru tüm vücudu
görünmeyen sorunlar yönünden araştırın (fiziksel muayene). Bu bittikten sonra
yanığın kendisinin araştırın. Bunun için üç soruya yanıt arayın: Yanığın
1-Derinliği, 2- Kapladığı Alan, 3- Ciddiyeti (şiddeti, oluşturduğu hayati
tehlike) nedir? Ø
YANIĞIN GENİŞLİĞİ (VÜCUT YÜZEYİNDE
KAPLADIĞI ALAN)
YANIĞIN DERİNLİĞİ
· BİRİNCİ DERECE YANIKLAR Sadece
epidermisin etkenle temas eden üst
kısmı yanmıştır, dermis etkilenmemiştir; genellikle 3-7 günde iyileşirler.
Kalıcı iz bırakmazlar. Güneş yanığı birinci derece yanığa en tipik örnektir.
Belirti ve bulguları:
«Cildin yanan kısmı kızarıktır
«
Ağrı/acı vardır
«Gerginlik olabilir · İKİNCİ DERECE YANIK Epidermis ile dermisin bir kısmı yanmıştır,
cilt altı dokular etkilenmemiştir;
« Birinci derece yanıklarda görülen
ağrı, gerginlik daha fazlasıyla mevcuttur
« Isının etkisiyle cilt altında su
kabarcıkları(bül) oluşur. Derinliğine göre ikiye ayrılır
· ÜÇÜNCÜ DERECE YANIK
Kalınlaşma yanıkları da denilir. Epidermis,
dermis ve cilt altı dokular etkilenmiştir; deri etkilenme derecesine göre
kavrulmuş ve kayış gibi sert, soluk veya kuru, tromboze venler incelmiş ve
şeffaflaşmış deri nedeniyle görülebilirler. İyileşme çok iyi bir yanık servisi
olan hastane bakımıyla uzun sürede ve skar bırakarak mümkündür. Çoğu kez geniş
yanıklar deri grefti (nakli) gerektirir. Dermis ve altındaki dokuların etkilenme
derecesine göre belirti ve bulgular farklılık gösterir: Yine ağır yanıklarda doku kayıpları olmadan
deri tümüyle kayış gibi sertleşebilir; bu gibi durumlarda cilt altındaki
dolaşımı rahatlatmak üzere cilde bistüri ile kesi yapılması gerekebilir
(kendiliğinden yırtılmamışsa) Sinirlerin harabiyetiyle doğru orantılı
olarak ağrı algılaması hiç olmayabilir, ya da ağrı şokuna neden olabilecek kadar
şiddetli olabilir. Yanığın şiddetini değerlendirirken
derinliğinin yanı sıra kapladığı alanın saptanması da çok önemlidir. Bunun için
dokuzlar kuralı geliştirilmiştir. Yanığın, vücut yüzeyinde kapladığı alanın
genişliğini saptamak için kullanılır. Vücut yüzeyi % 100 e tamamlanacak şekilde
% 9 luk bölümlere ayrılmıştır. Çocuklarda baş-vücut-bacak oranları erişkine
göre farklı olduğundan dokuzlar kuralındaki oranlarda farklıdır. Amaç, yanık yüzeyinin, yanığın derecesi ile
birlikte değerlendirilmesi ve yanığın hayati tehlike oluşturma derecesini
saptamaktır. Etkili acil bakım için, yanığın derecesinin
ve kapladığı yüzeyin değerlendirilmesi çok önemlidir. Bunun için, küçük bir
yanık alanının yüzdesini saptamak üzere kullanabileceğimiz AVUÇ İÇİ yöntemİ
vardır. Bu yönteme göre bir insanın(hastanın) avuç içi, vücut yüzeyinin ortalama
% 1’ i kadardır. Kendi avuç içinizi hastanın ki ile kıyaslayarak yanık yüzeyini tesbit edebilirsiniz.
Ancak geniş alanlar için dokuzlar kuralındaki
yüzdeleri göz önünde bulundurunuz. Doğru değerlendirebilmeniz için kazazedenin
giysilerini çıkarmayı (mahremiyetini ve soğuk havadan korumayı) unutmayın.
İlk saatlerde yanığın derinliğini tesbit
etmek zordur, özellikle de birinci ve ikinci derece yanıklar birbirine karışır.
Buna rağmen acil bakımınızı etkili kılmak için gerekli duyarlılığı göstermek siz
düşüyor. Yanığın derinliğini ve yüzeyini hesaplamak için acil bakımda size
tanınan süre 15-30 saniyedir. VÜCUTTA OLUŞAN YANIKLARIN CİDDİYETİ Vücuttaki yanıkların hayati tehlike oluşturup
oluşturmadıklarını(ciddiyetini) saptamak üzere dikkate alınması gereken
özellikler: HAYATİ TEHLİKE OLUŞTURABİLECEK ORGAN
YANIKLARI VE SORUNLAR
(KRİTİK YANIKLAR) HAYATİ TEHLİKE OLUŞTURAN (KRİTİK) YANIKLAR
ORTA DERECELİ YANIKLAR HAFİF YANIKLAR ÇOCUKLARDA CİDDİ YANIKLAR ÇOCUKLARDA ORTA DERECELİ YANIKLAR
YÜKSEK ISI YANIKLARINDA ACİL BAKIM
§ Üçüncü derece yanıklarda, üstteki
koruyucu deri tabakası yandığından, yanık bölge havayla temas ettiğinde şiddetli
acı hissedilir. O nedenle, hemen hava ile teması kesilmelidir.
§ Bunun için ambulansta yanık
setiniz varsa içindeki malzemelerden ya da yanıklar için imal edilmiş özel
malzemeler varsa onları kullanırsınız (son yıllarda kullanılan, jel ihtiva eden
pansumanlar gibi) yararlanırsınız.
§ Yanık seti yoksa, mümkün olduğunca
steril ve nemli pansumanla hava ile olan temas kesilir. Tüm vücut söz konusuysa,
temiz çarşaf steril serum fizyolojik ile nemlendirilir (ıslatılıp, steril
eldivenle sıkılır) sonra hastaya sarılır.
§ Birinci ve ikinci derece kaynar su
yanıklarında, vücut veya organ hemen musluk suyuna tutulur.
§ GİYSİLERİN ÇIKARILMASI : Öncelikle sıkı giysiler gevşetilir(kravat,
yaka gibi) ve takılar çıkarılır (yüzük, saat, bilezik, kısa kolyeler gibi).
Nedeni:Ödem geliştiğinde dolaşımı engellememeleri için. Eğer giysiler vücuda yapışmamışsa çıkarılır.
Aksi halde açık yaraya neden olunur. Özellikle, naylon giysiler eriyip vücuda
yapışmışsa kesinlikle çıkarılmak üzere uğraşılmaz sadece soğuk(musluk) suyuna
tutulur. Pratikte kabul edilen suya tutma süresi, acı dinene kadardır. YÜKSEK ISI YANIKLARINDA ACİL BAKIMIN ÖZETİ KİMYASAL MADDELERLE OLUŞAN YANIKLAR
Etken, genellikle güçlü alkali veya asit
maddeler ya da zehirli dumanlar olabilir, bunlar deride yanık yarası gibi hasara
neden olurlar. En sık sanayi ortamında oluşuyorsa da; son
yıllarda, evlerde temizlik yaparken kullanılan klorak ile tuz ruhunun
karıştırılması nedeniyle ağır solunum yolu yanıkları da görülmektedir. Sıvı ve toz halinde olabilen bu maddelerden
toz halinde olanlar; deriye döküldüğünde ter veya su ile temas ettiğinde meydana
gelen reaksiyon sonucu deride yanıklara neden olurlar. KİMYASAL MADDE
YANIKLARINDA ACİL BAKIM SU,
SU VE DAHA FAZLA SU’DUR KİMYASAL MADDE YANIKLARINDA ACİL BAKIM
§ Kimyasal madde yanıklarında tahriş
edici etkenin en kısa zamanda deriden uzaklaştırılması, bunun için hızlı hareket
ve bol akan su(evde duş, bahçede hortum kullanılması gibi) önemlidir.
§ Yüksek sıcaklıktaki(termal)
yanıklarda uygulanan acil bakım aynen uygulanabilir SIVI KİMYASAL madde söz konusu ise:
§ Hemen üzerindeki giysi çıkarılır
§ Akan bol
ve tazyiksiz su ile yıkanır (tazyikli su deri üzerindeki kimyasal maddeyi
gözeneklerden içeri itebilir) TOZ KİMYASAL madde söz konusu ise:
§ Kişinin üzerindeki giysi çok
dikkatli çıkarılır (kendimizi ve çevreyi koruyarak)
§ Toz deriden uzaklaştırılır :
§ En
kolay uzaklaştırma yöntemi elektrik süpürgesidir; yoksa: kendimizi ve çevreyi
koruyacak şekilde kuru bir bezle, fırçayla toz uzaklaştırılmaya çalışılır
§
Akan bol ve
tazyiksiz su ile yıkanır Yıkama işlemi için 30 dakika önerilmektedir.
Yıkama işlemi sonrası yanık alanını kuru steril örtü ile kapatıp hastaneye
nakledin.
§
GÖZLERDE YANIK OLUŞMUŞSA Yüksek ısı veya kimyasal madde ile
oluşabilir. Acil Bakım: Elektrik yanıkları, düşük veya yüksek
voltajlı akımla temas sonucu meydana gelir : 0.9 - 1 mA etkisizdir 1 -10 mA hafif etkilenme/ağrı 10 -30 mA kol ve/veya bacakta kuvvet
azalması 30 -75 mA solunum durması 75mA - 4 A kalp ritminde bozulma veya
kalp durması 4 A ve üstü, kalp durması ve ölüm nedeni
olabilir. Ev aletleri yeterince ciddi yanıklara yol
açabilir. Ancak ciddi yanıklar genellikle, yüksek voltajın bulunduğu fabrika ve
yüksek gerilim hatlarında çalışanlarda görülmektedir Elektriğin yanığa neden olabilmesi için, bir
noktadan vücuda girip başka bir noktadan çıkması gerekir. Elektrik yanıkları
sonucunda görülebilecek önemli sorunlar: ELEKTRİK YANIKLARI Elektrik akımının, ciltte yaralanmaya neden
olabilmesi için, mutlaka vücuttan geçmesi gerekir. Elektrik kaynağı deriye temas
ettiğinde, vücuda giren elektrik akımının miktarı bazı direnç mekanizmalarına
bağlıdır. Akımın yoğunluğu, maruz kalınan süre ile kişinin direnci hasarı
belirler. Kuru, şişman ve kirli derinin direnci; ıslak, zayıf ve temiz deriye
oranla daha fazladır; buna göre, nemli önkolun iç kısmının direnci, kuru ve
nasırlı el ayasına oranla daha düşük olacaktır. Akımın girdiği ve çıktığı yerlerde olmak
üzere en az iki yanık alan olur Elektrik akımının çıkış yarası genellikle
daha geniştir (aynen kurşun yarasında olduğu gibi giriş yeri küçük yara iken
çıkış vücuda verilen hasarla orantılı olarak büyük olur). Çünkü, elektrik akımı
vücuda girerken ısıya neden olur, geçtiği yerlerdeki kan damarları ve sinirlerde
kalıcı harabiyete yol açarlar. Eğer voltaj, evdeki elektrik kaynaklarında
olduğu gibi 1000 voltun altındaysa, akım DİRENCİN EN DÜŞÜK OLDUĞU YOLU İZLER, bu
yol genellikle kan damarları, sinirler ve kaslardır. Eğer voltaj, yüksek gerilim hatlarında olduğu
gibi çok yüksekse, o zaman AKIM EN KISA YOLU İZLER. Alternatif akım (kullandığımız elektrik
akımı), doğru akıma(şimşek çakması) oranla daha tehlikelidir. Tetanik
(tekrarlayan) kasılmalara neden olurlar, bazen akım kesilene kadar kişi
“donakalır”. Akımın yönü önemlidir. Eğer akım bir elden öbürüne akıyorsa ve bu
akım esnasında kalpten geçerse oldukça tehlikeli bir durumdur. Çünkü, 0.1
amperlik bir akım bile kalpte VENTRİKÜLER FİBRİLASYONA neden olabilir Elektrik üç tip yanığa neden olur: Elektrik yanığı tek önemli sorun olmayabilir
hatta en önemli sorun bile olmayabilir. Elektrik çarpması sonucu görülebilecek
önemli ve göz ardı edilmemesi gereken sorunlar:
1-
ASFİKSİ VE KALP DURMASI : Uzun
süre alternatif akıma maruz kalındığında oluşan tetanik kasılmaların solunum
kaslarını tutması sonucu asfiksi meydana gelir. Diğer bir deyişle, akımın
beyindeki solunum merkezinden geçerken solunum için gerekli uyarımları
engellemesiyle solunum durur. Asfiksi sonucu oluşan hipoksi ise kalbin durmasına
neden olur. Ya da elektrik akımı kalpten geçerken venrtiküler fibrilasyona
ardından da durmasına yol açabilir. Kalp durması görülmeyen vakalarda kalpteki
hasar nedeniyle aritmiler oluşabilir ve saatler sonrasında kalp durmasına yol
açabilir. O nedenle, her akıma kapılan kişide mutlaka EKG değerlendirilmelidir.
2-
NÖROLOJİK KOMPLİKASYONLAR: Nöbet
geçirme, deliryum, konvüzyon, koma ve geçici kuadripleji gibi sorunlar
görülebilir.
3-
ÇIKIK VE KIRIKLAR : Şiddetli tetaniler sonucu oluşabilir, özellikle arka omuz çıkığı, skapula kırığı ve düşme
varsa servikal omur hasarı göz ardı edilmemelidir.
4-
BÖBREKLERDE HASAR (hastane
tedavisinde önemlidir). ELEKTRİK YANIKLARINDA ACİL BAKIM Akıma kapılmış kişiye DOKUNULMAZ !
Gerilim hatlarında ve yüksek enerji
kablolarında elektrik dağıtım şirketi aranarak akımın kesilmesi sağlanır. Bu iş
için siz vakit kaybetmeyin çağrı merkezinden yardım isteyin. Evde ve işyerinde ise, yine öncelikle akım
kesilir, bunun için şalter indirilir veya eski tip sigorta ise tamamen
çıkartılır (gevşetilip bırakılmaz!). Eğer sigorta ve şaltere ulaşma olanağı
yoksa o zaman, yalıtkan bir madde ile (kuru giysi/çarşaf, kuru tahta, lastik,
plastik gibi) kişi elektrik kaynağından, ya da elektrik kaynağı (kablo vb )
kişiden uzaklaştırılır. Aksi halde yardım etmek isteyen kişi devreyi
tamamlayacağından kendisi de akıma kapılabilir. Elektrik yanıklarının, vücudun
tümünün veya bir bölümünün elektrik kaynağı ile toprak arasındaki devreyi
tamamlaması sonucu oluştuğu hatırdan çıkarılmamalıdır ELEKTRİK YANIKLARINDA ACİL BAKIM Hastanede ise,
verilecek Mannitol (0.5- 1 gram / kg) diürezi sağlayarak böbrekleri
myoglobulinden temizler. KOPMUŞ ENERJİ HATLARI
Ø
Hayati tehlike oluşturan elektrik
çarpmalarına neden olurlar o nedenle hem kendimizi hem de çevredeki insanları
koruyacak önlemler almak zorundayız
Ø
Enerji hatlarında elektrik akımı
50.000 Volt’a kadar çıkabilir,
Ø
Cereyanın kesik olduğundan emin
değilseniz kabloya ve kablonun temas ettiği kişi ya da nesneye asla dokunmayın
Ø
Elektrik şirketinin akımı
kesmesini sağlayın o zamana kadar bekleyin
Ø
Zemin ıslaksa derhal oradan
uzaklaşın
Ø
Zemin kuru ve kablonun sağa sola
sallanma eğilimi varsa yedek tekerleğinizi(hiçbir metal aksamı olmamalıdır)
kablonun üzerine koyun
Ø
Ayrıca: OLAY YERİ konusunu tekrar
gözden geçirin KAZA SONRASI ENERJİ HATTININ KABLOSU KOPMUŞ
VE KİŞİLER ARABADA MAHZUR KALMIŞSA :
Ø
Elektrik şirketi haberdar edilerek
akım kestirilir
Ø
Akımın kesildiğinden emin
olunmadan kablo uzaklaştırılmaz ya da araba terk edilmez
Ø
Yangın tehlikesi varsa:
Ø
Kişiler arabadan atlayarak
çıkabilirler,
Ø
Atlarken, yere ve arabaya aynı
anda temas olmamalıdır; aksi halde bir ayak yerde bir ayak arabada olursa devre
tamamlanacağından akıma kapılmak mümkündür. Yıldırım/şimşek, yerden göğe doğru yükselen
ve 100 milyon volta kadar ulaşabilen enerji akımıdır, maruz kalma süresi
milisaniyelerdir. Ancak doğru akım (elektrik alternatif akımdır) olduğundan
vücuttaki etkileri de biraz farklıdır. Bulguları:
«
Geçici bilinç kaybı, konvüzyon,
amnezi(hafıza kaybı), bacaklarda geçici paralizi olabilir
«
Soluk yolu obstrüksiyonları,
solunum durması, içorganlara hava dolması, böbrek hasarı, timpanik zarda hasar
görülebilir
«
Kalp atım düzeninde bozukluklar
(aritmiler) oluşabilir ya da kalp durabilir. Kalp durması halinde uygulanacak
TYD ve İYD olumlu sonuçlar vermektedir. O nedenle ABC kontrolü çok önemlidir
«
Omurga yaralanmaları meydana
gelebilir YILDIRIM ÇARPMASINDA UYGULANACAK ACİL BAKIM Elektrik çarpmasının aynıdır. Birden çok
kişinin etkilendiği yıldırım çarpmalarında acil bakım önceliği SOLUNUMU OLMAYAN
KİŞİ ye aittir. Ancak şimşekli havalarda korunma önemlidir:
Ø
Alçak Dur; açık alanda iseniz yere
uzanıp yatın, koşmayın
Ø
Yerden yukarı doğru uzanan
nesnelerden uzak durun; ağaç, direk, çit, yüksek yapı gibi. Çünkü şimşek
buralarda atlayarak yaralanmaya neden olur.
Ø
Su birikintilerinden, balık
avlanan göllerden, golf alanlarından uzak durun
Ø
Uçurtma uçurmayın
Ø
Arabada iseniz camları kapalı
tutun (Kaynak: Caroline, s: 292) ELEKTRİK (YILDIRIM) ÇARPAN KİŞİNİN VÜCUDUNDA
ELEKTRİK YOKTUR, DOKUNMAKTAN SAKIN KORKMAYIN !!! Radyasyon yanıkları radyasyon acillerinde
anlatıldığından burada tekrarlanmamıştır.
Başa Dön
Başa Dön
Başa Dön
Başa Dön
Kaynakça: