SCUBA, su altında solunum yapmayı sağlayan, basınçlı havayla doldurulmuş bir tüptür. Basınç altındaki hava, bir regülatör (hava akışını ayarlayan mekanizma) aracılığıyla belirli basınçla kişiye ulaştırılır. Böylece dalgıcın akciğerleri normalde olduğu gibi genişler; alveollere, sinüslere ve orta kulağa hava akışı sağlanmış olur. Ayrıca, çözünmüş gazların da (özellikle de nitrojen/azot) vücut sıvılarına karışması sağlanır. Dalgıç yüzeye çıkarken çok kontrollü olmalıdır. Çok hızlı yüzeye çıkarsa aşağıdaki sorunlar görülebilir: Akciğer, sinüs ve orta kulaklardaki hava birdenbire genleşir. Kanda ve dokularda azot kabarcıkları oluşur. Sinüslerde ve orta kulaktaki genleşen havanın basıncı, yüzeye birdenbire çıkıldığı için dengelenemediğinden şiddetli ağrıya yol açar. Yine orta kulaktaki dengelenemeyen basıncın etkisiyle timpanik zar yırtılır, dengesizlik ortaya çıkar

AZOT NARKOZU

Kişinin genel görünümü nedeniyle adına “Derinlik Neşesi/sarhoşluğu” da denilmektedir. Nedeni:

Havanın yaklaşık beşte dördü azottur. Deniz seviyesindeki basınçta azot, vücutta herhangi bir soruna neden olmazken; yüksek basınçta basıncın şiddetine göre çeşitli narkotik (uyuşturucu) etkilere sebep olmaktadır. Örnek:

• Dalgıç 40 metre derinliğe indiğinde hafif narkoz belirtileri görülür; kişi neşelidir ve çevresine ilgisini kaybetmiştir.

• 50-60 metrede uyuşukluk başlar

• 60-80 metrede gücü ve becerisi azalır

• 80 metreden daha derinlikte (8.5 atmosfer basıncında) uzun süre kalırsa iş yapamaz hale gelir

Azot narkozunda, alkol zehirlenmesine benzer belirti ve bulgular görülür. Yüzeye çıkıldığında sorun da ortadan kalkar

AZOT: Önceden de bahsedildiği gibi, soluduğumuz havada ortalama % 79 oranında nitrojen(azot), % 21 oranında oksijen vardır. Solunum sırasında bu gazlar akciğerler aracılığıyla kana karışırlar. Oksijen, metabolizmada kullanılırken, azot metabolizma tarafından hiç kullanılmadan yine akciğerler vasıtasıyla dışarı atılır. Havanın içindeki azot yüksek oranda olduğundan doğal olarak vücuda da yüksek oranda girer. Dalışta, ortam basıncının artması nedeniyle, soluduğumuz havanın basıncı da artacaktır. Dolayısıyla havanın bileşenlerinin de kısmi basınçları artacaktır, yani vücut dokularına da daha fazla azot girecektir. Yüzeye çıkışta azalan dış basınç ile dokulardaki azot da yavaş yavaş atılmaya başlar. Süresi uzun tutulan bir dalışta, çok miktarda azotun dokular tarafından emileceği bir gerçektir. Oysa hızla yüzeye çıkıldığında aniden düşen basınç azotun normal atılım süresini zorlayacak ve azot sıvı hale geçerek, kabarcıklar oluşacaktır. Bu kabarcıkların oluşumu ile ortaya çıkan soruna Dekompresyon(vurgun) Hastalığı denilmektedir.

 AZOTUN ATILMASI:  Azot, kana ve vücut dokularına belirli bir süre içerisinde girdiğine göre, dışarı atılması da içinde aynı şekilde belirli bir süre gerekir. Bir dalışta, vücut hastalık oluşturmayacak kadar azot emmişse, sorunsuzca yüzeye çıkabilir ve bu arada vücut azot atma işlemini sürdürür. Hemen ardından yapılacak bir dalışta, kanda ve dokularda bir miktar artık azot var demektir. Araştırmalar, 6 metreden az derinliklerde yapılan dalışlarda vurgun olasılığının olmadığını göstermiştir. Yine yapılan birçok araştırmalar sonucunda, her derinlik için güvenli bir zaman sınırı ( Sıfır - Deko süresi ) bulunmuştur. Bu süreler aşıldığında dalgıç vurgun olasılığı ile karşı karşıya kalacaktır. Dalışlar, bu Sıfır-Deko süresi içerisinde tutulursa, vurgun olasılığı kuramsal olarak ortadan kalkar.

Bir dalışta, yüzeye çıkış esnasında görülen basınçtaki azalma hızı, çıkış hızı ile doğru orantılıdır. Dolayısıyla, çıkış hızı vurgun olasılığını doğrudan etkiler.

HAVA EMBOLİSİ

Suya dalan kişi, nefesini tutarak ve aniden yüzeye çıkarsa görülür. O nedenle tüple dalan kişi derinde soluduğu havayı yukarı çıkarken dışarı vermelidir. İniş sırasında akciğerler basınç nedeniyle büzüşür (rezidüel hacme kadar). Denizin derinliğindeki basıncın etkisiyle, alveollerde sıkışmış halde bulunan hava, yüzeye birden bire çıkıldığında, basıncın da birden bire azalmasıyla genleşir. Birden bire genleşen bu hava, akciğer dokusunda yırtılmalara neden olur. Örnek: dalgıç 30 metre derinlikte 6 litre hava soluduğunda, basınç yüzeydekinden 4 misli fazla olduğundan bu yüzeye göre 24 litre olacaktır. Hava, yırtılan akciğer dokusundan diğer dokulara ve dolaşıma geçer, bu duruma hava embolisi denir ve hayati tehlike oluşturur.

Aklınızda bulunsun, 1 metre kadar sığ derinliklerden çıkışlarda da oluşabilmektedir. Kısacası:

Yırtılan akciğer dokusundan çıkan hava;  

• Plevra boşluğuna geçtiğinde, Pnömotoraksa

• Mediastinuma geçtiğinde, Pnömomediastinuma

• Kan dolaşımına karıştığında, damar içinde kabarcıklar oluşturarak Hava Embolisine

• Pulmoner dolaşımdan aracılığıyla beyne ulaşarak herhangi bir damarı tıkadığında beyin embolisine, neden olur, bunlara bağlı belirti ve bulgular ortaya çıkar

HAVA EMBOLİSİ: Kan dolaşımına karışan hava, tıkaç rolü oynayarak, vücudun belli bölümüne kan ve oksijen akışını engelleyen bir durumdur

• Belirti ve bulgular yüzeye çıkar çıkmaz hemen görülür

• Kollarda ve bacaklarda aniden ortaya çıkan halsizlik ve duyu kaybı

• Hemipleji (vücudun yarısının felç olması)

• Emboli oluşan taraftaki gözbebeğinde genişleme (dilate pupil)

• Nöbet geçirme, koma

• Yüksek yoğunlukta (geridönüşsüz balonlu maske ile % 90-100 oranında) oksijen başlanır

• Gereksinmesi varsa; solunum sayısı ya da derinliği yeterli değilse, kazazedeyi solutun

• Kişiyi sol tarafının üzerine ve başı 30⁰ aşağıda kalacak şekilde yatırın

• Damar yolu açarak SF veya RL başlayın

• Bilinç durumunu sık aralıklarla izleyin ve kaydedin

• Mümkünse, basınç odası olan bir merkeze nakledin