DOĞUM
GİRİŞ
PARAMEDİK DOĞUM YAPTIRMAZ
Doğumların çoğu normal yoldan ve sorunsuz olarak gerçekleşir. Bebeklerin çoğu hastanede dünyaya gelir. Ancak nadiren de olsa, Paramedik gerektiğinde doğum yaptırabilmeli ve bebeğin doğumu ile ilgili bilgi ve becerilere sahip olmalıdır
PRENATAL (ANTEPARTUM, DOĞUM ÖNCESİ)
Embriyonal dönem: hamileliğin ilk üç ayını(birinci trimester; 0-12 hafta) kapsar
Fetal dönem: hamileliğin son altı ayını (ikinci ve üçünü trimester; 13-40 hafta) kapsar
NATAL (DOĞUM)
Perinatal dönem: doğumdan önceki bir hafta ile doğumdan sonraki bir haftayı kapsayan döneme denir
POSTNATAL (POSTPARTUM, DOĞUM SONRASI)
Neonatal dönem: 0-28 günlük dönemdir (0-8 gün erken, 8-28 gün geç neonatal dönem olarak kabul edilir
Postneonatal dönem: 28 günden sonraki dönemdir
PRİMİGRAVİDA : İlk kez hamile olan (daha önce hiç hamile kalmamış)
MULTİGRAVİDA : Birden fazla hamileliği olan (iki, üç,altı vs)
NULLİGRAVİDA : Hiç hamile olmamış
PRİMİPAR : İlk kez canlı doğum yapacak olan
MULTİPAR : Daha önce birden fazla canlı doğum yapmış olan (1, 2, 5 vs)
NULLİPAR : Hiç canlı doğum yapmamış olan (daha önce hamile kalmış ama düşük ya da ölü doğumla sonuçlanmış olabilir; hamilelik sayısı ile canlı doğum sayısı farklı olabilir)
KÜRTAJ : Değişik nedenlerle hamileliğin doktor tarafından sonlandırılması
Başa DönFETÜSÜN GELİŞİMİ
Yaşam, spermin ovumu (yumurtayı) döllemesiyle (fertilizasyonla) başlar:
Döllenmiş yumurta, uterusa yerleşir, büyümeye başlar
Plasenta, döllenmiş yumurtanın uterusun duvarına yerleşmesiyle birlikte gelişirUmblikal kord (göbek bağı), fetüsü plasentaya bağlar
Fetüs, amniyotik sıvı içinde gelişir
Fetüs, uterusun içinde 9 ayda gelişir ve büyür
Büyümesi için, sürekli ve daha fazla besine gereksinimi vardır
Bebeğin döllenmesinden doğumuna kadar geçen süreci özetleyen güzel bir powerpoint sunusu izlemek isterseniz tıklayın, bana da e-mail olarak geldi.
İLK DEĞERLENDİRME:
ilk değerlendirme hamilede de diğer kişilerde olduğu gibidir
ÖYKÜ ALMA: Hamilelikle ilgili bilgiler önemlidir;
· Kaçıncı hamileliği ?
· Tahmini doğum tarihi (TDT) ?
· Son adet tarihi (SAT) + 7 gün – 3 ay Þ TDT
· Hamileliğin kaçıncı günü/haftası veya ayında?
· Herhangi bir sorunu(ağrı, kanama vd) var mı ?
· Hamileliği süresince herhangi bir sorunu (hamilelik diyabeti, hipertansiyon vs) olmuş mu?
BAŞTAN AYAĞA DEĞERLENDİRME:
Herhangi bir hastada olduğu gibidir. Ancak hamilelik ön plandadır.
· Hamile hasta, ikinci ve üçüncü trimesterde ise leopold manevralarıyla fundus yüksekliği ve bebeğin yönü bulunur
· Hamileliği 18.-20. haftayı doldurduysa, bebeğin kalp sesleri (ÇKS) steteskopla duyulabilir
· Yine 20. haftadan sonra palpasyonla bebeğin hareketi hissedilir
· Hamilenin yaşamsal bulguları tercihen sol yana yatırılarak ölçülmelidir (özellikle kan basıncı); mümkünse ortostatik (otururken ve ayakta iken) kan basıncının da ölçülmesinde yarar vardır
· Kasılmalar ve ağrılar varsa, el karın duvarına konarak kasılmanın hangi sıklıkta geldiği ve ne kadar sürdüğü saat tutarak saptanır
· Doğumun ne kadar yaklaştığını değerlendirme, taçlanma, kordon sarkması gibi sorunların haricinde
ALANDA VAJİNAL MUAYENE YAPMAYIN !!!
Başa DönHAMİLELİKTE GÖRÜLEBİLECEK SORUNLAR
Ø Travmalar
Ø Karın ağrıları
Ø Hamilelik öncesi varolan ya da hamilelikte ortaya çıkan bazı tıbbi sorunlar
Ø Vajinal kanama
Ø Düşük
Ø Ektopik gebelik
Ø Üçüncü trimesterde görülen kanamalar
Ø Hipertansif bozukluklar
Ø Sırt üstü yatıldığında oluşan hipotansiyon sendromu
Ø Braxton-Hicks Kontraksiyonları ve Erken Doğum
HAMİLELİKTE TRAVMA
« Yaralanmalara, genellikle motorlu taşıt kazaları sonrası rastlanmaktadır.
« Hamilelerde kaza sonrasında bayılmalara sıklıkla rastlanmaktadır. Nedeni, ya vena kava superiora gelen basınçtır ya da dolaşımdaki bir sorundur.
« Amniyotik sıvı, çarpmalarda bebeği yastık gibi korur. Ancak, doğrudan karna gelen şiddetli darbeler nedeniyle plasenta uterustan ayrılabilir, uterus yırtılabilir, erken doğum, düşük olabilir, hatta bebek ölebilir
« Hamilede vajinal kanama ya da karında hassasiyet varsa, bu size çok ciddi bir durum olabileceğini düşündürmelidir.
« Kaza sonucu anne ölmüşse, plasentanın ayrılması veya şok nedeniyle fetüsün de ölme veya kafasından yaralanma olasılığı vardır
« Kazalarda yaralanan hamilelerin mutlaka hastaneye götürülerek doktor tarafından muayene edilmesinde yarar vardır
HAMİLELİKTE KARIN AĞRILARI
« Hamile olmayanlarda görülen her türlü tıbbi ve tıbbi olmayan sorun hamilelerde de görülebilir.
« Farkı, tıbbi sorunların yanı sıra bir de göz ardı edilmemesi gereken hamileliğin olmasıdır.
« Hamilelikte karın ağrısı sık rastlanan bir belirtidir; nedeni, büyüyen uterusun kaslarının gerilmesidir.
« Hamilelikte büyüyen uterusun yaptığı basınç nedeniyle bazı iç organlar yer değiştirirler.
« Dolayısıyla, apandisit ağrısı sağ üst kadranda hatta sırtta hissedilebilir. Aynı şekilde kolesistit ağrısı da farklı yerlerde algılanabilir. O nedenle karın ağrısı olan bir hamilenin hastanede bir doktor tarafından muayene edilmesi gerekir.
Başa DönHAMİLELİK ÖNCESİ VAROLAN YA DA HAMİLELİKTE ORTAYA ÇIKAN BAZI TIBBİ SORUNLAR
DİYABET :
HİPERTANSİYON :
HİPERTANSİYONA BAĞLI GÖRÜLEBİLECEK SORUNLAR
I - HAMİLELİĞE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN HİPERTANSİYON :
II- PREEKLEMPSİ :
ACİL BAKIM:
III- EKLEMPSİ :
ACİL BAKIM:
KALP HASTALIKLARI :
« Hamilelikte kardiyak out-put % 30 artar.
« Hamilelik öncesi ciddi bir kalp hastalığı olan kişide, hamilelikte konjestif kalp yetmezliği gelişebilir.
« O nedenle hamilede değerlendirme esnasında iyi bir öykü almak ve bunu çağrı raporunda ve hastaneye teslim edilen raporda belirtmek önemlidir.
Başa DönErken Dönemlerde (İlk 3ay) : Düşükler
İleri Dönemlerde (genellikle plasentaya bağlı oluşan sorunlardır) :
Plasenta abruptio (ablasyo) F plasentanın vaktinden (doğumdan) önce ayrılması,
Plasenta previa F plasentanın serviksi kapatacak şekilde yerleşmesi sonucu oluşan kanamalar.
20. Haftadan önce hamileliğin sona ermesidir; hamileliklerin ortalama % 15 i düşükle son bulmaktadır. Çeşitleri:
Spontan düşük: Herhangi bir müdahale olmadan kendiliğinden gerçekleşen düşüklerdir.
Durdurulabilir düşük: Serviksin genişlemesi nedeniyle oluşur, hafif kanama vardır. Fark edildiğinde istirahatle ya da doktor müdahalesi ile önlenebilen düşüklerdir.
Durdurulamayan düşük: Orta derecede kanama ve karnın alt kadranında kramp tarzı ağrı vardır. 24 saat içinde düşük olmazsa doktor müdahalesi gerekir.
Kriminal düşük: fetüsün doktorun dışında ehil olmayan kişiler veya anne tarafından uygun olmayan yollara başvurularak gerçekleştirilen düşüklerdir
Terapötik düşük : tıbbi nedenlerle doktor tarafından hamileliğin sonlandırılmasıdır
İsteğe bağlı (elektif) düşük : ilk trimesterde annenin (ve -evli ise- babanın da) isteğiyle hamileliğin sonlandırılmasıdır.
BELİRTİ VE BULGULARI:
Hamileliğinin ilk üç ayı içinde olması, kanama, kanama ile birlikte pıhtı veya parçaların gelmesi, karnın alt kadranında kramp tarzı ağrı
ACİL BAKIM:
« Hamileye, hipovolemik şok gelişme olasılığı olan herhangi bir hasta gibi acil bakım verilir:
« Kanamanın şiddetine ve hastanın gereksinimine göre oksijen verin
« Damar yolu açın, SF veya Ringer Laktat(RL) başlayın, akış hızını gereksinime göre ayarlayın; kanama fazlaysa mutlaka ikinci bir damar yolu açın.
« Perineye steril ped yerleştirerek, kanama miktarını kontrol altında tutun. Vajenden gelen her türlü parçayı hastaneye götürerek doktora gösterin. Vajenden gelen parçalarıı asla çek(iştir)meyin
« En kısa zamanda hastaneye nakledin
DIŞ (EKTOPİK) GEBELİK
Döllenmiş yumurtanın uterus dışında (en sık tüplerin ampulla kısmında) yerleşmesidir. En geç 6.-10. haftada gebelik sonlanır.
BELİRTİ VE BULGULARI:
« Karnın alt kadranında (sağ, sol veya iki tarafta da olabilir) şiddetli ağrı
« Karın muayenesinde alt kadranda hassasiyet, sertlik(rijidite), “rebound”. Hassasiyet varsa başka karın muayenesi yapmayın, alanda zaten yapılmayan rebound muayenesinden kaçının aksi halde rüptüre olmamış dış gebeliğin yırtılmasına neden olabilirsiniz.
« Vajinal kanama olamayabileceği gibi, damla ya da aşırı kanama şeklinde görülebilir. Alanda vajinal muayene yapmayın.
« Dış gebeliğin alanda teşhisi zordur. Ancak iyi bir ağrı(PQRST) sorgulaması ve öykü ile tahmin edilebilir. İç kanama olasılığı nedeniyle tahmini tanı önemlidir.
DİKKAT: Evli olsun olmasın doğurganlık yaşındaki her bayanda düzenli adet (regl) döngüsünde en az iki haftalık gecikme varsa dış gebelikten şüphelenmelisiniz. İç kanama nedeniyle hipovolemik şok gelişmesi olasılığına karşı önlem alabilmeniz için bunu bilmeniz önemlidir
ACİL BAKIM:
« Gereksinimine göre oksijen verilmelidir
« Yaşamsal bulguları sık (3-5 dakika) aralıklarla takip edilip kaydedilmelidir. Özellikle ortostatik kan basıncı takip edilerek şoka gidiş varsa önlem alınır
« İç kanama bulguları varsa şoka karşı önlem alınır: oksijen yüksek yoğunlukta verilir, çirt damar yolu açılır, SF veya RL başlanır, hızı gereksinime göre ayarlanır
« En kısa zamanda hastaneye nakledilir
ABLASYO PLASENTA
« Plasentanın, vaktinden önce uterustan ayrılmasıdır. Normalde plasenta doğumun üçüncü devresinde (doğumdan sonra) ayrılır.
« Nedenleri: preeklempsi, hipertansiyon, fazla sayıda gebelik, travma, aşırı kısa göbek kordonu olabilir.
« Plasenta ayrılırken, kanama uterusla plasenta arasına olacağından, dışa kanama olmayabilir. Ayrılma hızlı ve tümüyle olursa, hamilede kısa sürede ileri hipovolemik şokun belirti ve bulguları ortaya çıkar.
« Ayrılma alt kısımlarda ise, hafif veya şiddetli vajinal kanama görülebilir.
BELİRTİ VE BULGULARI:
« Ani başlayan, keskin”yırtılır” tarzda, şiddetli karın ağrısı
« Karında aşırı hassasiyet ve sertlik
« Bebek strestedir: kalp sesleri ya yavaşlamıştır ya da yoktur
« Kanamanın şiddetine göre şok bulguları
ACİL BAKIM:
« Geridönüşsüz torbalı maske ile yüksek yoğunlukta (%99) oksijen verilmelidir bebeğin yaşamını korumak için
« İki geniş damar yolu açılır, RL veya SF başlanır
« Hamilenin bilinç düzeyi ve vital bulguları ile bebeğin kalp sesi (ÇKS) sık aralıklarla alınarak kaydedilir
« Mümkün olduğunca çabuk hastaneye nakledilir ve acil servis teki doktor mutlaka haberdar edilir ki gerekirse hasta acile girdiğinde ameliyathane hazır olsun.
Plasenta Previa : plasentanın uterusun alt kısımlarına (serviks ağzına ya da çok yakınına) yerleşerek serviksi kısmen veya tümüyle kapatmasıdır. Üçüncü trimestere kadar sorun olmaz. Ancak 3. trimesterde bebeğin plasentaya yaptığı basınç artınca veya uterus kasılmaları başlayınca kanama başlar.
BELİRTİ VE BULGULARI:
« Hamileliğin son üç ayında ağrısız, açık kırmızı renkli(taze) kanama varsa plasenta previa düşünülmelidir. Doğum eylemi başlamışsa karında kasılmalar olabilir.
« Uterus genellikle yumuşaktır ve bebeğin yerleşimi (prezentasyonu) olağan değildir
ACİL BAKIM:
« Yüksek yoğunlukta oksijen verilir
« İki geniş damaryolu açılır, RL veya SF başlanır
« Bilinç düzeyi, vital bulgular ve ÇKS sık değerlendirilir
« Mümkün olduğunca kısa sürede hastaneye nakledilir
ALANDA ASLA VAJİNAL MUAYENE YAPILMAZ.
Aksi halde,
PLASENTANIN YIRTILMASINA VE ÖLÜMCÜL KANAMAYA NEDEN OLABİLİRSİNİZ !
Başa Dön
DOĞUMU ETKİLEYEN UNSURLAR :
Doğum kanalı
ü Pelvisin yapısı
ü Serviksin açılması ve silinmesi (dilatasyonu ve efasmanı)
Bebek
ü Fetüsün başı
ü Fetüsün pozisyonu
ü Fetüsün gelen kısmı(prezantasyonu, kanala yerleşen kısmı)
Doğumu gerçekleştiren güçler
ü Uterus kasılmalarının süresi, sıklığı ve şiddeti
ü Abdominal ve diyafragmatik kasların itici güçleri
Annenin psikolojisi
ü Annenin doğuma hazır oluşu
ü Önceki doğum(lar)da yaşadıkları
ü Sosyokültürel yapısı
Başa DönBir dost tarafından bana iletilen çok güzel, üç boyutlu; doğum ağrılarını(kasılmaları) ve bebeğin kemik yapıdan geçerek doğuşunu bir de doğum esnasında paramediğin doğuma nasıl yardımcı olabileceğini sergileyen gösteri için altı çizili kısımları tıklatın.
1. SAFHA:
Uterusun kasılmalarıyla başlar ve serviksin tam açılması (taçlanma) ile biter. Multiparlarda bu süre ortalama 5 saat iken primiparlarda 10 -12 saat civarındadır. Kasılmalar önce düzensizken doğum yaklaştıkça düzenli hale gelir; kasılmaların süresi kısalırken sıklığı artar
2. SAFHA:
Taçlanma ile başlar ve bebeğin doğumuyla sona erer. Kasılmalar bu dönemde 2-3 dakika kadar sürer ve güçlüdür.
3. SAFHA:
Bebeğin doğumundan sonra başlar ve plasentanın doğumuyla biter. Plasenta ortalama 30 dakika içinde doğar.
YALANCI DOĞUM SANCILARI:
« Gerçek doğum sancıları başlamadan önce ortaya çıkan düzensiz, zayıf ve servikste açılmaya neden olmayan ağrılardır.
« Bu ağrılar, tüm gebelik süresince uterustaki kasılmaların daha güçlenmesi ile oluşur.
« Yalancı doğum ağrılarının süresi daha kısadır, yürümekle şiddetlenmezler, zaman geçtikçe daha sıklaşıp güçlenmezler, en önemlisi servikste açılmaya neden olmazlar. Oysa gerçek ağrıda serviks açılır ve silinme gerçekleşir.
NİŞANE :
« Gebelik süresince servikal kanalı tıkayan müköz tıkacın atılması, doğum eyleminin başladığını gösteren en önemli işarettir. Bu kanlı müköz tıkacın atılmasından sonraki 24-48 saat içinde doğumun olması beklenir.
« Burada önemli olan nokta, nişane ile gelen kanın birkaç damla olmasıdır. Daha fazla olan kanamalar sorun olduğunu düşündürmelidir.
MEMBRANLARIN YIRTILMASI:
« Fetüsün etrafını saran ve amniyotik sıvı içeren fetal membranlar, doğumdan önce veya doğum esnasında kendiliğinden açılır. Normalde, doğumun birinci safhasının sonuna doğru açılır.
« Membranların yırtılması ile vajenden berrak bir sıvı akar. Yırtılma küçükse: sıvı az gelir hatta anne idrar kaçırdığını sanabilir; yırtılma büyükse: fazla miktarda sıvı akar.
« Amniyotik sıvı geldikten sonra anne ayakta tutulmaz, çünkü baş yerleşmediyse kordon serviksten sarkabilir, infeksiyon riski vardır. Eğer membranlar çok erken yırtılırsa doğum kanalı kuruyacağı için doğum zorlaşır. Taçlanmaya rağmen yırtılmamışsa doktor tarafından yırtılır.
« Genellikle membran yırtıldıktan sonraki 24 saat içinde doğumun gerçekleşmesi beklenir.
« Amniyotik sıvı bulanık ise mekonyum karışmıştır bu da bebeğin distreste olduğunun işaretidir. Bebek doğar doğmaz önerilen bakım uygulanır (bakınız: yenidoğanda acil bakım).
SERVİKSTE SİLİNME VE AÇILMA
SİLİNME (EFASMAN): 1-2 cm uzunluğundaki servikal kanalın giderek incelmesi ve sonunda kaybolması; diğer bir ifadeyle kağıt gibi incelmesidir. % ile ifade edilir.
AÇILMA (DİLATASYON): Serviksteki eksternal osun fetüsün geçebileceği bir açıklığa(10 cm) kadar genişlemesidir.
Vajinal muayene(tuşe) ile saptanırlar.
DOĞUM AĞRILARI (TRAVAY) :
Kasılmalar başlangıçta 10-15 dakikada bir gelir ve 15 - 30 saniye sürer
Birinci safhanın sonuna doğru (doğum yaklaştığında) 1-2 dakikada bir gelir ve 60 - 90 saniye sürer.
Başa Dön« Uterusun kasılmaları sonucunda doğum sancıları başlar ve serviksin tam açılmasına kadar devam eder
« Nişane gelir
« Fetal membran yırtılır; amniyotik sıvı akar
« Ağrılar arkada belde başlayıp, karnın alt kadranına doğru yayılır; ağrı kramp tarzındadır ve basınç hissi vardır
« Ikınma hissi başlar
« Annenin hastaneye götürülebileceği safhadır
« Serviksin tam açılmasıyla/taçlanmayla başlar, bebeğin doğumu ile biter
« Doğumun acilen yaptırılması gereken süreçtir
« Plasentanın doğumu ile ilgili süreçtir
« Genellikle hastaneye götürmeyi gerektirmez
Başa Dön
ACİL DOĞUMU GEREKTİREN KOŞULLAR :
ü Hamilede ıkınma hissi varsa,
ü Hamile doğurmak üzere olduğunu ifade ediyorsa,
BAŞLAMIŞ OLAN DOĞUM EYLEMİNİ YAVAŞLATMAYA
YA DA
DURDURMAYA ÇALIŞMAYIN
DOĞUMUN İLK AŞAMASINDA YAPILACAKLAR
« Doğum için uygun yeri ve gerekli malzemeleri hazırlayın (kalabalık ortamlarda meraklı gözlerden koruyacak şekilde ortam düzenleyin, olası değilse ambulansa alın)
« Anneyi uygun bir yere sırt üstü yatırın (evde ise yatağa, büroda ise masaya, veya sırt tahtasına, ambulansta ise sedyeye)
« Doğum setini açarak hazırlayın. Doğum esnasında steril olması gereken malzemeleri uygun şekilde yerleştirin.
UNUTMAYIN: Bebeği anne doğurur, siz sadece doğuma yardımcı olacaksınız
DOĞUM ARABADA GERÇEKLEŞİYORSA
« Anne adayından, koltuğa sırt üstü yatmasını isteyin
« Bir ayağını yere basmasını
« Diğer ayağını ise, dizi yukarıda olacak şekilde bükerek koltuk üzerine yerleştirmesini isteyin
« İş arkadaşınız annenin baş ucuna otursun (böylece anneye nefes egzersizini daha rahat yaptırabilir veya anneye daha rahat destek sağlayabilir)
« Siz hastanın sağ tarafında durun ( eğer solak iseniz o zaman sol tarafta durun)
« Bebeği ve steril malzemelerinizi koyabileceğiniz düzgün bir alan oluşturun
« Kullanacağınız malzemelerin steril olmasına ve doğum süresince de steril koşullara uymaya özen gösterin
« Vajen göz hizanızda olsun
DOĞUMUN İLK AŞAMASINDA YAPILACAKLAR
« Anneye oksijen başlayın
« Damar yolu açarak RL veya SF takın,DAKŞ
« Vakit elveriyorsa annenin üzerini örtün
« Bebek doğana kadar kalp seslerini dinleyin (ÇKS dakikada 90 ın altında olursa mümkün olduğunca acilen hastaneye nakledilmelidir)
« Anneye nefes egzersizi yaptırın: kasılmalar arasında derin nefes alıp vermesini ve kasılma esnasında da ıkınmasını her seferinde söyleyerek yapmasını sağlayın ki doğum eylemi rahat ve kolay olsun (hem sizin için hem de anne için)
« Bebeğin başı taçlandığında steril eldivenlerinizi giyin ve annenin perinesini bebeğin başının çevresi boyunca parmaklarınızla hafif uyararak gevşemesine yardımcı olun.
« Bebeğin başı çıkarken, steril bir gazlı bezle, anüs tarafındaki perineyi destekleyin ki yırtılmasın.
DOĞUMUN İKİNCİ AŞAMASINDA
« Bir elinizle annenin perinesini gazlı bezle desteklerken
« Diğer elinizle bebeğin başının doğmasını kolaylaştırın
« Bebeğin başının fırlamasına fırsat vermeyin (bebeğin başını düşürmeyecek şekilde elinizle kavramalısınız)
« Parmaklarınızın bebeğin fontanellerine değmemesine özen gösterin
« Kasılmalar arasında derin nefes alıp vermesini ve kasılma esnasında da ıkınmasını söylemeyi unutmayın
« Bebeğin başına destek olmayı sürdürün
« ASLA : BAŞINDAN TUTUP ÇEKMEYİN
« Eğer, göbek kordonu boynuna dolanmışsa gevşetin gevşetilemeyecek gibiyse, klempledikten sonra kesin
« Bebeğin başı çıkar çıkmaz önce ağzını (ağzındaki amniyon sıvısının akciğerlere aspire olmaması için) sonra burnunu aspire edin
« Başın doğumunu takiben omuzlar doğar
« Başı tutarken, doğan diğer kısımların doğumuna yardımcı olun
« Bebeği iki elinizle ve dikkatlice tutun, çünkü çok kaygandır
« Bebeğin boynuna veya göğsüne baskı-basınç uygulamayın
« Bebeği sırt üstü, havlu üzerine yatırın
« Göbek kordonunu kesene kadar, bebeği annenin vajeni ile aynı seviyede tutun
« Bebeğin burnunu ve ağzını bir kez daha aspire edin
« Kordonu, bebeğin göbeğinden 10 cm ilerisinden birinci klemple onunda 5 cm ilerisinden ikinci klemple klempleyin ve iki klempin tam ortasından kesin
GÖBEK KORDONU
« Serttir ve kolayca boyna dolanabilir
« iki klemp ile klemplenmelidir
« Göbek kordonunu, bebek tarafında 10 cm kalacak şekilde klempleyin, onun 5 cm ilerisine de ikinci klempi takın,
« İki klempin ortasından göbek kordonunu kesin
« Bebekteki klempli kısım kanama yönünden sık aralıklarla izlenmelidir (sızıntı varsa hemen birincinin yanına ikinci bir klemp takılmalıdır)
« Kanama yoksa, kesik uç antiseptikli steril gazlı bezle kapatılır ve sargı beziyle sarılır. Bu kısmın bebeğin idrarı ile ıslanmaması konusunda anne uyarılmalıdır.
YENİDOĞANIN DEĞERLENDİRİLMESİ
· APGAR ölçeği yenidoğanın genel durumu hakkında bize ortalama bir bilgi verir
· APGAR ölçeği, doğumun 1. ve 5. dakikasında olmak üzere iki kez değerlendirilir
APGAR ÖLÇEĞİ (SKORU,
SKALASI)
A
F
Appearance (genel görünüm, cilt)
P F
Pulse (nabız)
G F
Grimace (refleks, uyarılabilirlik)
A F
Aktivite (kas Tonüsü)
R F
Respiration (solunum)
NABIZ (KALP ATIM HIZI)
«
Yenidoğanda 100’ün üzerinde
olmalıdır
(normal hız dakikada 120-140 arasındadır)
« 100’ün üzerinde ise > 2
« 100’ün altında ise > 1
«
Nabız alınamıyorsa > 0
puan verilir. Nabız alınamadığında hemen CPR başlatılır
SOLUNUM
« Normalde,
« iyi ve güçlü solunum ile güçlü ağlama birlikte görülür
« Hızlı ve güçlü solunum > 2
« Yavaş ve zayıf solunum > 1
«
Solunum yoksa > 0
puan verilir
KAS TONÜSÜ (HAREKET, AKTİVİTE)
« Normalde kalçalar ve dizler fleksiyondadır
« Fleksiyon ve hafif direnç varsa > 2
« Hafif fleksiyon var ama hiç direnç yoksa > 1
«
Vücut tümüyle gevşekse > 0
puan verilir
REFLEKS (UYARILABİLİRLİK, YÜZÜNÜ BURUŞTURMA)
« Normalde, yenidoğanın topuğuna parmakla hafifçe vurulduğunda ağlar ve ayağını çeker
« Güçlü ağlama ve ayaklarında hareket varsa > 2
« Güçsüz ağlama ve / veya ayak hareketi varsa >1
«
Ağlama ve hareket yoksa > 0
puan verilir
DERİNİN RENGİ
« Normalde doğumda, özellikle kollar ve bacaklar mor olabilir, ancak birkaç dakika içinde pembeleşir
« Tüm vücut pembe ise > 2
« Vücut pembe, dudaklar /ayaklar/eller mor ise > 1
«
Tüm vücut mor ise > 0
puan verilir
ESMER / ZENCİ BEBEKLERDE DERİNİN RENGİNE
« Dil ve dudaklara bakılarak karar verilir : önce mor olabilir, birkaç dakika içinde pembe renge dönüşür
Başa Dön
DOĞUMUN ÜÇÜNCÜ AŞAMASINDA
« Bebeğin göbek kordonunu kestikten sonra yenidoğanın bakımını yapması için arkadaşınıza teslim edersiniz (bakınız: yenidoğanın rutin bakımı)
« Plasentanın doğmasını beklersiniz:
« Plasenta çıktıktan sonra simfisiz pubisin üst kısmından alt karna elinizi yerleştirerek, uterusu top gibi elinizin altında hissedin ve sonra hafif masaj yapın; ya da anneye bir süre yapmasını söyleyin (atoniyi önlemek için)
« Annenin bebeği almasına izin verin
« Doğmuş plasentayı eksik parça yönünden kontrol edin ve bir torbaya koyarak hastaneye anne ve bebekle birlikte götürün
« Doğum zamanını, 1.ve 2. APGARı kaydetmeyi unutmayın
DOĞUMUN ÜÇÜNCÜ AŞAMASINDA OLUŞABİLECEK SORUNLAR
« Plasentanın 30 dakika içinde doğmaması
« Plasenta doğmadan 250 cc üzerinde kanama olması
« Plasenta doğduktan sonra aşırı kanama olması
bu gibi durumlarda şoka karşı önlem alarak acilen hastaneye nakledin
Başa Dön
· Amniyotik kesenin yırtılmaması
· Bebekte spontan solunumun olmaması
· Kalça gelişi
· Umblikal kordun(göbek kordonunun) bebeğin boynuna dolanması
· Aşırı kanama
· İkiz doğum
· Prematüre (erken) doğum
· Steril olmayan malzemelerle doğum yaptırmak
AMNİYOTİK KESENİN VAKTİNDE YIRTILMAMASI
« Taçlanmış olan bebeğin başına zarar vermeden amniyon kesesi parmak, klemp veya makasla yırtılarak doğuma yardımcı olunur
« Bebeğin başı doğar doğmaz ağzı ve burnu aspire edilir
BEBEĞİN SOLUNUM YAPAMAMASI HALİNDE
« Soluk yolunu tekrar aspire edin
« Havluyla vücudunu kurulayın
« Bebeğin başı vücudundan aşağıda kalacak şekilde yan yatırın
« Uyarı verin: parmaklarınızla ayağına fiske vurun
« Halen solumuyorsa, suni solunumu başlatın
SUNİ SOLUNUM
« Bebeğin ağzına ve burnunu birlikte soluk verilir
« Yanaklarınızı şişirecek kadar hava bebeğe yeterli olacaktır o nedenle çok fazla ve güçlü soluk vermeyin
« Her soluk verme arasında 1.5-2 saniye bırakacak şekilde solunumu sürdürün
« Bebeğin oksijenlenebilmesi için burnunuza nazal kanül takın ve verebileceğiniz en yüksek orana (6 lt-% 40; bkn.okisjen tedavisi) ayarlayın
« Bebek solumaya başladığında maske ile ve yüzüne doğru gelecek şekilde uzaktan oksijen verin
« 2 dakika süren solutma çabalarınıza rağmen içinde solunumu yoksa, CPR’a başlayın
KALP MASAJI
«
Bebeği iki elinizle göğüs
hizasından tutarak baş parmaklarınızı sternumun alt yarısına yerleştirin
(veya orta ve yüzük parmaklarınızı, iki meme ucunun arasında çizilen hayali
çizginin ortasına ve bir parmak aşağıya, sternuma yerleştirirsiniz)
« Göğüs kemiği 1.5-2 cm içe girecek kadar çöktürülür
« Kalp basısı dakikada 100 ün üzerinde olmalıdır
« Suni solunum / kalp basısı oranı 1 / 3 olmalıdır
RESÜSİTASYONUN (TEMEL YAŞAM DESTEĞİNİN) SÜRDÜRÜLMESİ
« Temel yaşam desteğinin(TYD) iyi sonuç vermesi için, bebeğin vücudunun sıcak tutulması çok önemlidir
« Bebek dönmediyse, temel yaşam desteği devam ettirilirken hastaneye nakledilebilir
« Anne ve/veya bebekte sorun olduğunda ikinci bir ambulans yardımı istenir
« Bebek dönene veya doktor öldüğünü onaylayana kadar TYD’ne devam edin
KALÇA GELİŞİ (MAKAT) DOĞUM
« Genellikle yavaş ilerler, hastaneye götürmek için zamanınız olabilir
« Ancak kalça doğmaya başlamışsa hastaneye götürülmez
« Anneyi ve ortamı normal doğumda olduğu gibi hazırlayın
« Bebeğin aniden fırlamaması için elle destek olun, kalçanın kendiliğinden doğumunu bekleyin
« Baş doğarken genelde yüz aşağı dönük gelir; eldivenli parmağınızı vajene sokarak, vajen duvarının bebeğin soluk yoluna bası yapması engellenmelidir
« Baş asla çekilmemelidir
« Eğer, baş kendiliğinden doğamıyorsa;ense göründükten sonra bir elinizi vajene sokarak üç parmağınızla bebeğin alt çene kemiğini kavrayarak başın çıkışına yardımcı olun
« Genellikle doğumun erken döneminde görülür
«