ÇOCUK – PEDİATRİK – ACİLLERİ
HASTA ÇOCUK VE PARAMEDİK
Ambulansla çocuk hastaya gittiğinizde Paramedik olarak sizi bekleyen bazı sorunlar vardır :
1- Korkmuş ve ağlayan bir hasta ya da kazazede çocuk
2- Telaşlı ve korku içindeki aile bireyleri
Erişkin hastada, hasta ile iletişim kurduğunuzda sorunlarınızı kolaylıkla çözümleme olanağınız vardır. Ancak ağlayan ve korkmuş bir çocukla iletişim kurmak hiç de kolay değildir. İletişim kuramadığınız sürece muayene etme şansınız olmayacaktır. Çocuk ağladıkça aile çaresiz<likten sizi bunaltacaktır. Onlara gerekli açıklamayı yapıp yardımcı olmalarını sağlayamazsanız acil bakım verme şansınız azalacaktır.
İşte bu sorunların üstesinden gelmenizi sağlayabilecek birkaç ipucu :
PARAMEDİĞİN ÇOCUĞA YAKLAŞIMINDA YARDIMCI OLABİLECEK ÖNERİLER :
ÇOCUĞUN
DEĞERLENDİRİLMESİ
A -
GÖZLE MUAYENE (İNSPEKSİYON)
1. GENEL DURUMUNA BAK : Bilinci açık /
kapalı, bitkin / halsiz, korkuyor, panik halinde, şok belirtileri var, aşırı
terliyor, havala geçiriyor vb…
2. DERİSİNİN RENGİ NASIL : Sararmış,
morarmaya başlamış, külrengi gibi soluk, kızarmış, normal vs…
3. SOLUNUMU NASIL : Normal, çok sık ve
yüzeysel soluk alıp-veriyor, göğüs hareketi fark edilmeyecek kadar sığ ve yavaş;
soluk alırken / verirken zorlanıyor, göğüste nefes alırken çekilme gözleniyor,
karından soluk alıp veriyor, vs…
4. KARNI : Şişkin (özellikle bebeklerde
ve okul öncesinde çocukların karınlarının daha şişkin olduğunu unutmadan
değerlendirme yapın ! ), gergin (patlayacakmış hissi veren bir gerginlik),
çökük; üzerinde döküntü, ekimoz var; kitle görünümü var, sadece bir yerinde
kızarıklıklık var, vs.
B –
ELLE MUAYENE (PALPASYON)
Bilinci açık bebek
ve çocukta özellikle dikkat edilmesi gereken püf noktaları :
1.Genel kural olarak 6 yaşın altındaki çocuklarda muayene ayaktan başa
doğru yapılmalıdır. Yabancıdan korkacakları ve kendilerine zarar vereceklerini
düşüneceklerinden muayene yaptırmak istemeyebilirler o nedenle ayaktan başa
doğru muayene ederken zarar vermediğinizi güven duyulacak biri olduğunuzu
düşünerek muayeneye izin verirler
2.Bazen 4 yaş grubundan itibaren iyi iletişim kurarak baştan ayağa da
muayene yapabilirsiniz
3.Önce elinizle muayene edin alet kullanımını sonraya bırakın
4.Elinizin temiz ve sıcak olmasına özen gösterin
5.Soymanız gerektiğinde açıklama yapın, annesinden ve kendisinden yardım
isteyin, habersiz soymayın. Çünkü aileler, çocuklarına, yabancılar giysilerini
soymak isterse, o kişilerin kötü insanlar olduğunu ve hemen kaçması gerektiği
mesajını vermiş olabilirler.
6.Siz elle muayene ederken steteskop ve ışık kaynağını eline verin zarar
verici madde olmadığını anlasın ondan sonra akciğerlerini dinleyin, hatta birkaç
dakika ayırır sizin akciğerinize götürüp sonra onunkini dinlerseniz ağlamasına
fırsat vermeden sonuca ulaşabilirsiniz
7.
Ağrısı ve yarasının bulunduğu bölgeye en son ve çevresinden doğru gelin
C –
YAŞAMSAL BULGULAR 1. BİLİNÇ
DÜZEYİNİ SAPTAYIN : Açık (yere, kişiye, zamana oryantasyonu), kapalı, uykuya
meyilli, aşırı derecede ajite iletişim kurulamıyor vs… 2. SOLUNUM VE
NABIZ : Sayısı, derinliği ve düzeni (ritmi) yönünden incelenir; burun
kanatları solunuma eşlik ediyor mu, dudaklarında ve tırnaklarında morarma var
mı, Kapiller geri dolum kaç saniye ? saptanarak çağrı raporuna saatiyle yazılır
ve durumuna göre sıklıkla (5 dakika, 10 dakika arayla tekrar değerlendirilir).
Kan basıncı uygun manşon yoksa doğru sonuç vermeyebilir ancak şok konusunda da
bahsedilmişti bebeklerde ve küçük çocuklarda kan basıncı ölçümü zor ve şokta
hipotansiyon gelişmediği sürece fikir verici değildir, dolayısıyla diğer
bulgularla tanı konulmalıdır. 3. VÜCUT ISISI
: Vücudu sıcak ve kızarmış, nöbet geçiren her çocukta derece ile ateşine
bakılmasında yarar vardır. Rektal ve ağızdan bakılan ateş, koltuk altına göre
0.5-1°
C yüksek olur. Koltuk altından ölçerken koltuk altının kuru ve derecenin civalı
kısmının koltuk altına iyi yerleşmiş olmasına; ağızdan ölçerken sıcak ve soğuk
bir şey içtikten hemen sonra ölçmemeye, çocuğun bilincinin kapalı olmamasına;
rektel yoldan ölçerken ucun en az bir santim içeride olmasına ve annesinin yan
yatırarak tutmasına dikkat etmeniz gerekir. Son yıllarda, daha pratik olan ve
kısa sürede sonuç veren kulaktan ateş ölçümü yaygınlaşmıştır. ATEŞ :
39°
C (koltuk altı ve kulaktan) ve üzerinde ise,
o Hemen ılık duş ya da çocuk
küvetinde ılık banyo yaptırılır
o Evde vakit kaybetmemeniz
gerekiyorsa ıslak çarşafa sararak ateşi düşürebilirsiniz
o Ya da ambulansta üzerindeki
giysileri çıkarıp klimayı soğuğa ayarlayabilirsiniz.
o Eğer vaktiniz ve çocuğun durumu
uygunsa (nöbet geçirmiyorsa) ateşi evde ılık duş ile düşürmek daha sağlıklıdır.
Sonra kurulayarak ve giydirerek ambulansa alın, durumuna göre giysilerini
ayarlayın.
o İnatçı ateş varsa ve hastaneye
mesafe uzunsa, tıbbi danışma merkezine ilaç (antipiretik = ateş düşürücü) vermek
üzere danışın ya da bu gibi durumlara hazırlıklı olmak için protokol bulundurun.
D-
NÖROLOJİK MUAYENE
1. FONTANEL :
Ön fontanel bebeklerde 18-22 ayda kapanır. 18 aydan çok önce kapanırsa beyin
gelişemez, 22 ay sonrası kapanmamışsa kemik gelişiminde gerilik var demektir.
Fontaneli henüz kapanmamış çocuklarda, fontanel muayene için ipuçları verebilir:
Fontanel Çökükse : bebekte
dehidratasyon vardır Fontanel Kabarıksa :
menenjit, KİBAS, beyin ödemi olabilir. Ya da çocuk ağladığı içindir.
2. BİLİNÇ DÜZEYİ
: Bilinç açıklığının yaş gruplarına göre kontrolü: Süt çocuğu ve küçük
çocuklar : çevreyle ilgili ve sesli ağlar, etrafına aranarak bakınır, konuşur Büyük çocuklar : konuşur,
iletişim kurulabilir PEDİYATRİK ACİLLERDE ACİL BAKIM REHBERİ
«Çocuklar küçük erişkinler
değildir, bunu aklınızdan hiç çıkarmayın
«Acil bakım ilkeleri (kanamanın
durdurulması, yara bakımı, yaralı organın desteklenmesi vs. gibi uygulamaların
yöntemleri) erişkinlerle aynı olmasına rağmen, verilecek ilaçların dozları
ile verilecek sıvıların miktarları çocukların ağırlıklarına (kg) göre
ölçülerek verilmelidir
«Kalp
durması çocuklarda birden bire ortaya çıkmaz :
•
Genellikle varolan bir solunum
sıkıntısının ilerlemesi ile hipoksi, hipoksiyi takiben bradikardi ve
bradikardinin ardı sıra asistol ortaya çıkar.
•
Çocuklarda ventriküler
fibrilasyon nadiren görülür.
«Acil
bakımdaki öncelikler,
çocuklarda da erişkinlerde olduğu gibidir :
•
Soluk yolunun açıklığının
sağlanması ve açıklığın sürdürülmesi
•
Gereksinimine göre oksijen
verilmesi
•
Gerekiyorsa, solunumun
desteklenmesi (mekanik ventilasyon) DİKKAT Çocuklarda,
•
EOA(Özefageal
Obturator Airway)
•
EGTA(Özefageal
Gastrik Tüp
Airway)
•
PTLA
(Farengeal Trakeal
Lümen Airway)
•
Esophageal
combitubes (özefageal kombitüp)
KULLANILMAZ.
•
Demand
valve, barotravmaya neden olduğundan
KULLANILMAMALIDIR. Çocuklarda soluk yolunun
açıklığını sağlamak üzere kullanılması önerilen ENDOTRAKEAL TÜP tür.
« Altı
yaşından daha küçük çocuklarda intraosseus (kemik içi) yoldan sıvı ve ilaç
verilebilir
« Çocuklarda kan basıncı şokun
ilerlemesiyle (dekompanse dönemde) düşüş gösterir ve ilerlemiş şokun
belirtisidir. O nedenle kan basıncına güvenilerek bakım aksatılmamalıdır.
« Şokun
belirtileri
en iyi uç bölgelerin perfüzyonu ile görülebilir : tırnakların ve dudakların
soluklaşması ve soğuması gibi.
KARDİYOPULMONER ARRESTİN ÖNLENMESİ
«Hasta çocukların tümünde hemen
solunum ve dolaşım değerlendirilmelidir. Amaç:
«Bu
çocukta solunum ve kalp durmasına neden olabilecek herhangi bir solunum
sıkıntısı veya kalp yetmezliği var mı?“ sorusuna yanıt bulmaktır.
«Bunun
için aşağıdaki koşullar irdelenmelidir:
• Solunum hızı dakikada 60 kereden
fazlaysa,
• 5 yaşın altında:
kalp atım hızı dakikada 80 nin altında ve 180 nin üstündeyse,
• 5 yaşın üstünde:
kalp atım hızı dakikada 60 ın altında ve 180 nin üstündeyse,
• Solunum güçlüğü,
• Yaralanma,
• Yanık,
• Siyanoz (tırnaklarda ve
dudaklarda oksijensizliğe bağlı morluk),
• Bilinç düzeyinde değişkenlik,
• Nöbet geçirme,
• Peteşilerle (deri altındaki küçük
kanama odakları) birlikte yüksek vücut ısısı
varsa, solunum ve kalp durması
olasılığı göz önünde tutulmalıdır
SOLUK
YOLUNUN AÇIKLIĞININ SAĞLANMASI VE SÜRDÜRÜLMESİ Soluk yolunu
inceledikten sonra kendinize aşağıdaki soruları sorun :
«Soluk yolu açık mı ?
«Soluk yolunun sürekli açık
kalmasını sağlamak için hangisi daha uygun; baş pozisyonu mu, aspirasyon mu
yoksa airway takmak mı ?
«Soluk yolunun açıklığı yukarıdaki
işlemlerle sağlanamayacaksa, bunu sağlayacak en uygun yöntem ne olabilir ? (endotrakeal
entübasyon veya yabancı cisim tıkanması varsa yabancı cismi çıkarma girişimleri
vb.) Çocuğun yeterli soluk
alış-verişini değerlendirirken aşağıdaki koşulları göz önünde bulundurmalısınız: SOLUNUM HIZI
«Bebeklerde(infant)
solunum sıkıntısının ilk bulgusu taşipnedir; buna bağlı olarak bebek yorgundur.
Akut hastalanan bebekte veya çocukta solunum sayısı normalin altındaysa, bu
durumun kötü olduğunun habercisidir. HAVANIN AKCİĞERLERE
GİRİŞ-ÇIKIŞI
«Yeterli havalanma; göğüs
kafesinin yükselip alçalmasının izlenmesi, solunumun niteliği ve solunum
seslerinin dinlenilmesiyle saptanabilir.
«solunumun niteliğinin ve Duyulan
stridor ve wheezing yetersiz solunumun göstergeleridir. SOLUNUMUN ÖZELLİKLERİ
«Bebekte ve çocukta, burun
kanatlarının ve yardımcı solunum kaslarının solunuma iştirak etmesi; solunum
için aşırı çaba harcandığının göstergeleridir. RENK DEĞİŞİKLİKLERİ (SİYANOZ)
«Siyanoz, solunum güçlüğü
ilerlediğinde ortaya çıkan bir bulgudur.
«En belirgin tırnaklarda ve
dudaklarda görülen; bebekte ve çocukta oksijen yetersizliğini gösteren bir
morluktur.
«Özellikle tırnaklarda görülen
siyanoz, solunum güçlüğünden ziyade dolaşım yetersizliğinin (şokun) en belirgin
göstergesidir.
DOLAŞIMIN
DEĞERLENDİRİLMESİ Çocuğun dolaşımını
değerlendirirken aşağıdaki sorunları göz önünde bulundurmalısınız: KALP ATIM HIZI
«Bebekte(infant) sinüs taşikardisi
varsa, bu bebeğin streste olduğunun göstergesidir. O nedenle, bebekte veya
çocukta varolan taşikardinin nedeni hemen saptanmalıdır.
«Sıkıntısı olan bir bebekte veya
çocukta bradikardi varsa bu önemsenmesi gereken bir bulgudur. Çünkü, bradikardi
hipoksiye, hipoksi de solunum ve kalp durmasına neden olur. KAN BASINCI
«Hipotansiyon
daha önce de belirtildiği gibi, genellikle dolaşımın dekompanse döneminin en geç
ve aniden ortaya çıkan bulgusudur. (Dekompensasyon dönemi: vücudun dengeleme
istemlerinin iflas ettiği ve çoğunlukla kalbe dönen kanın yeterli olmadığı
dönemdir).
«Kan basıncındaki hafif düşme
varsa bunun anlamı hemen önlem alınarak, hipovolemik şokun dolayısıyla solunum
ve dolaşımın durmasının önlenmesidir. PERİFERİK (UÇLARDAKİ)
DOLAŞIM
«Ayaklarda ve eller bileklerinde
nabız alınıyorsa, önemli iç organlarda yeterli kanlanma(dolaşım) var demektir.
«NABIZ BASINCI
(sistolik ve diyastolik kan basıncı arasındaki fark) azaldıkça şok olasılığı
artar.
«Merkezdeki (femoral, brakiyal,
karotis) nabızlarının alınamaması kötü bulgulardır. ÖNEMLİ İÇ ORGANLARIN
KANLANMASI
«Deri, böbrekler ve beyin bu
organlardan olup kanlanmaları çok önemlidir.
«Derideki
yetersiz kanlanma şokun erken belirtisidir. Bunun göstergesi ise kapiller geri
dolumdur(KGD). KGD iki saniyeden uzun sürerse yeterli kardiyak out-put yok ve
beyin kanlanamıyor demektir.
«Beynin kanlanmasında yetersizlik
varsa, bilinç düzeyinde gittikçe kötüleşen değişiklikler ortaya çıkar. Özellikle
çocuklarda konfüzyon veya letarji ortaya çıkar, nöbet geçirebilirler. Çocuğun
ebeveynini tanımaması bu kötü gidişin bulgusu olabilir. DOLAŞIMI SIK
ARALIKLARLA DEĞERLENDİRİN
«Bahsedilen bulguları elverdiğince
sık değerlendirerek hastanın durumundaki gelişmelerin olumlu ya da olumsuz yönde
olduğunu saptamanız da yarar vardır. Değişimler çok ani olduğundan tetikte olun
ve önlemlerinizi almayı ihmal etmeyin. TIBBİ OLGULARDA (CPR) ACİL BAKIM REHBERİ -İLERİ YAŞAM DESTEĞİ
-
(TYD: Temel Yaşam Desteği;
Suni solunum ve kalp masajı; 2005 yılı İYD iş akış şeması için
TIKLAYINIZ.)
• Nabza bak, yoksa TYD ne başla
• En az bir derivasyonla kalbin ritmini sapta.
ASİSTOL VARSA :
« TYD ne devam et
« Soluk yolunun açıklığının devamlılığını sağla
« % 100 oksijenle Hiperventilasyon sağla
« Damar yolu aç (veya öğrenildiyse kemik içine giriş yap)
« Epinefrin (Adrenalin; ilk doz)
« IV veya IO : 1:10.000 lik solüsyondan 0.01 mg/kg,
« ET: 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg
« Epinefrin (ikinci ve diğer dozlar)
«IV, IO veya ET : 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg; her 3-5 dakikada bir tekrarlanabilir
«Resüsitasyona devam ederek mümkün olduğunca, en kısa sürede hastaneye götürün.
EĞER NABIZSIZ ELEKTRİKSEL AKTİVİTE VARSA :
«Hipoksemi, asidoz, hipovolemi, tansiyon pnömotoraks, kalp tamponadı veya hipotermi olasılığını belirleyerek; gerekli acil bakımı vererek hastanın durumunun düzelmesini sağlayın
« TYD ni bu arada arkadaşınız devam ettirsin
« Soluk yolunun açıklığının devamlılığını sağlayın
« % 100 oksijenle Hiperventilasyon sağlayın
« Damar yolu açın (veya öğrenildiyse kemik içine giriş yapın)
« Epinefrin (Adrenalin; ilk doz)
« IV veya IO : 1:10.000 lik solüsyondan 0.01 mg/kg,
« ET: 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg
« Epinefrin (ikinci ve diğer dozlar)
« IV, IO veya ET : 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg; her 3-5 dakikada bir tekrarlanabilir
« Resüsitasyona devam ederek mümkün olduğunca, en kısa sürede hastaneye götürün
EĞER VENTRİKÜLER FİBRİLASYON/NABIZSIZ VENTRİKÜLER TAŞİKARDİ VARSA :
« TYD ni sürdürün
« Soluk yolunun açıklığının devamlılığını sağlayın
« % 100 oksijenle Hiperventilasyon sağlayın
« Damar yolu açın (veya öğrenildiyse kemik içine giriş yapın)
« 3 kereye kadar defibrile edebilirsiniz (2 j/kg, 4 j/kg, 4 j/kg).
« Epinefrin (Adrenalin; ilk doz)
« IV veya IO : 1:10.000 lik solüsyondan 0.01 mg/kg,
« ET: 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg
« IV, IO veya ET yoldan Lidocaine 1 mg/kg
« İlaçtan 30-60 saniye sonra, 4 j/kg ile Defibrile edin
« Epinefrin (ikinci ve diğer dozlar)
« IV, IO veya ET : 1:1.000 lik solüsyondan 0.1 mg/kg; her 3-5 dakikada bir tekrarlanabilir
« İlaçtan 30-60 saniye sonra, 4 j/kg ile Defibrile edin
« Lidocaine 1 mg/kg, toplam doz 3 mg/kg olacak şekilde verilebilir
« Resüsitasyona devam ederek mümkün olduğunca, en kısa sürede hastaneye götürün
« Herhangi bir sorun ya da sorunuz olduğunda Tıbbi danışma merkezini arayarak doktora danışın.
Başa DönYARALANMALARDA (CPR) -İLERİ YAŞAM DESTEĞİ- ACİL BAKIM REHBERİ
Çocuk yaralanmalarında kullanabileceğiniz yaşam bulguları tablosu ve travma değerlendirme tablosu.
Eğer, kazazede ağır yaralanmış ve kalbi de durmuşsa :
• Araçtan veya herhangi bir yerden kurtarma gerekiyorsa, omurganın korunması için gerekli tedbirleri alın (yarım sırt tahtası veya travma yeleği ile). Burada amaç: baş-sırt-kalçayı aynı düzlemde olacak şekilde ve omurgayı sağa sola hareket ettirmeden çıkarmaktır.
• Boyunluk takılı haldeyken Endotrakeal tüp takarak soluk yolunun sürekliliğini sağlayın.
• Acilen hastaneye götürün
• Ambulansla naklederken, damar yolu açarak 20 ml/kg olacak şekilde sıvı başlayın. Ringer Laktat’ı tercih edilebilirsiniz
• Yoldayken tıbbi danışma merkezi ile temasa geçerek bilgi alış verişi ile acil bakımı sürdürün
• Kazazede de düzeltilmesi gerekebilecek olası sorunlar :
« Ciddi hipoksemi
« Kardiyak tamponad
« Basınçlı pnömotoraks (Tension pneumothorax)
« Ağır asidoz tablosu
• Her türlü sorun ve soru için mutlaka tıbbi danışma merkezindeki acil tıp uzmanına başvurun
DİKKAT
Bir kaza sonrası çocuğun bilinci kapanmış ya da bulanıksa KİBAS (Kafa İçi Basıncının Artması Sendromu) olduğunu varsayıp çocuğu hiperventile edin: yüksek yoğunlukta oksijen bağladığınız ambu ile solunumu destekleyin. Çünkü, çocuklar erişkinlere göre daha çabuk ve olumlu nörolojik iyileşme gösterirler.
Başa Dön
ÇEŞİTLİ YAŞ GRUPLARINDA EN SIK RASTLANILAN SORUNLAR
YENİDOĞAN (0 – 28 Gün)
« Solunum sıkıntısı
« Sarılık
« Kusma
« Yüksek vücut ısısı
« Sepsis
« Menenjit
« Bedensel ve cinsel taciz
BEBEK (1 – 5 Ay)
« Solunum sıkıntısı
« Yüksek ateş
« Ani Bebek Ölüm Sendromu
« Kusma ve ishalle ortaya çıkan dehidratasyon
« Menenjit
« Bedensel ve cinsel taciz
BEBEK ( 6 – 12 Ay)
« Yüksek ateş, ateşe bağlı nöbet geçirme
« Kusma ve ishalle ortaya çıkan dehidratasyon
« Bronşiyolit
« Krup (croup, laryngotracheobronchitis)
« Sepsis
« Menenjit
« Solunum sıkıntısı (bronşiyolit, krup, yabancı cisim tıkanmaları)
« Bedensel ve cinsel taciz
« Düşmeler
« Motorlu taşıt kazalarına bağlı yaralanmalar
ÇOCUK ( 1 - 3 Yaş )
« Yüksek ateş, ateşe bağlı nöbet geçirme
« Kusma ve ishalle ortaya çıkan dehidratasyon
« Solunum sıkıntısı (astım, bronşiyolit, krup, yabancı cisim tıkanmaları)
« Sepsis
« Menenjit
« Sindirim yolu zehirlenmeleri
« Düşmeler
« Motorlu taşıt kazalarına bağlı yaralanmalar
« Bedensel ve cinsel taciz
ÇOCUK ( 3 – 5 Yaş )
« Krup
« Astım
« Yüksek ateşe bağlı nöbet geçirme
« Sepsis
« Menenjit
« Yanıklar
« Suda boğulma
« Motorlu taşıt kazalarına bağlı yaralanmalar
« Bedensel ve cinsel taciz
ÇOCUK ( 6 – 12 Yaş )
« Suda boğulma
« Motorlu taşıt kazalarına bağlı yaralanmalar
« Bisiklet kazalarına bağlı yaralanmalar
« Kırıklar
« Düşmeler
« Spor yaralanmaları
« Yanıklar
« Bedensel ve cinsel taciz
ADÖLESAN ( 12 – 15 Yaş )
« Astım
« Motorlu taşıt kazalarına bağlı yaralanmalar
« Spor yaralanmaları
« Alkol veya bağımlılık yapan ilaç kullanımı
« İntihar girişimleri
« Hamilelik
« Bedensel ve cinsel taciz
GENEL DEĞERLENDİRME
Daha öncede bahsedildiği gibi :
« Genel görünümü (halsiz, güçlü ağlıyor, ağlaması inilti şeklinde vs.)
« Bilinç düzeyi
« Kas tonüsü
« Solunumu (sayısı, derinliği, soluk alıp verirken zorlanma olup – olmadığı)
« Dolaşımı (cilt bulguları, cildin rengi),
dikkatle değerlendirilmelidir.
Başa Dön
Çocuklarda solunum sıkıntısına neden olan bir çok sorunla karşılaşabilirsiniz:
« Üst veya alt soluk yolunun yabancı cisimle tıkanması
« Üst soluk yolu hastalıkları (krup, bakteryel trakeit,epiglottit)
« Alt soluk yolu hastalıkları (astım, bronşiyolit, pnömoni)
Çocuklardaki kalp durmasının en önemli nedenlerinin başında solunum yetersizliği gelmektedir. O nedenle hastane öncesi acil bakımla solunum yetersizliğinin hemen düzeltilmesi gerekir.
ALT VE ÜST SOLUK YOLUNUN YABANCI CİSİMLE TIKANMASI
Özellikle 1- 4 yaş grubu çocuklarda sık görülür.
Tam tıkanmalarda, hemen yabancı cisim çıkarma manevralarına başlanır (bebeklerde sırttan vurma göğüsten bastırma, çocuklarda heimlich gibi)
Kısmi tıkanmalarda mümkün olduğunca sakin ama hızlı davranarak çocuk hastaneye ulaştırılır. Yaratacağınız heyecanın çocukta paniğe, dolayısıyla da cismin ilerleyerek tam tıkanmaya neden olabileceğini unutmayın
KRUP (CROUP, LARYNGOTRACHEOBRONCHITIS)
ACİL BAKIM:
EPİGLOTTİT
Çok çabuk (6-8 saatte) ortaya çıkan, hayati tehlike oluşturan bir bakteryel enfeksiyondur
Her yaşta görülürse de 3 – 7 yaşlarda daha sık ortaya çıkar
ACİL BAKIM
ASTIM
Enfeksiyon ya da alerjik reaksiyon nedeniyle alt soluk yolunun aniden tıkanmasıdır (astım krizi, astım atağı)
Status Astmatikus : Astım krizinin(atağının) diğer adıdır. Ataklar olmadığı zaman astımlı kişiler diğer insanlar kadar sağlıklıdırlar. Ancak kriz anında yukarıdaki bulgular ortaya çıkar ve hemen müdahale edilmesi gerekir
ACİL BAKIM
Amaç, öncelikle hipoksiyi önlemek ve bronkospazmı çözmek olmalıdır
GASTROİNTESTİNAL SİSTEM ACİLLERİ
BULANTI VE KUSMA
İSHAL
DEHİDRATASYON
Dehidratasyon, vücuttan su ve elektrolit kaybı olmasıdır.
DEHİDRATASYON ÇEŞİTLERİ VE BULGULAR
|
BELİRTİ VE BULGULAR |
HAFİF |
ORTA |
AĞIR |
|
SOLUNUM |
NORMAL |
ARTMIŞTIR |
TAŞİPNE |
|
NABIZ |
NORMAL |
ARTMIŞTIR |
TAŞİKARDİ |
|
KAN BASINCI |
NORMAL |
NORMAL |
HİPOTANSİF |
|
KGD (kapiller geri dolum) |
NORMAL |
2 -3 SANİYE |
2 SANİYEDEN UZUN |
|
BİLİNÇ DÜZEYİ |
UYANIK |
UYKUYA MEYİLLİ |
LETARJİK |
|
CİLT |
NORMAL |
KURU VE KÜLRENGİNDE |
KURU, SOĞUK BENEKLİ |
|
MUKOZALAR |
KURU |
ÇOK KURU |
Çok kurudur, Gözyaşı yoktur |
GENEL BELİRTİ VE BULGULAR
· Gözlerde yaşın kuruması, gözlerin çukurlaşması
· Deri ve ağız içi mukozası kurudur (bebeklerde karın, büyük çocuklarda el üzeri derisi iki parmak arasında tutulup bırakıldığında eski haline gelmesi uzun sürer)
· Bebeklerde fontanel çöküktür (normalde saç derisi kemikle aynı hizadadır, dehidratasyonda deri içe doğru çöker)
· Sık ve derin soluk alıp verir (hiperpne)
· Nabız hızlı ve zayıftır (taşikardi)
· Bulantı kusma
· Yüksek ateş
· Şok bulguları
ACİL BAKIM
ÇOCUKLARDA HİPOTANSİYONUN TANIMI :
Sistolik Kan Basıncı
• Yenidoğan (0-30 gün) : 60 veya altında
• Bebek (1 -12 ay) : 70 veya altında
• 1 yaşın üzerinde : 70 + (2 + yaşı –yıl olarak-)
ise hipotansiyon olarak kabul edilir.
Bir yaşın altındaki bebeklerde kan basıncının ölçümü zor olduğundan, şok bulgularına göre hipotansiyon tanısı konur:
• Solunum ve kalp atım hızının artması
• Kapiller geri dolumun uzaması (2 saniyenin üzerinde olması)
• Soğuk, soluk cilt
• Periferik nabızların çok zor alınması ya da hiç alınamaması
• Bilinç düzeyi gittikçe bozulur