ARTERYEL  KAN  GAZLARI  (AKG )

VE

ASİT – BAZ DENGESİ  (ABD)  DEĞERLERİ

 

Normal Değerler : pH → 7.35 -7.45 (ort.  7.40)    pH 7.35 ↓ ise Asidoz

                                                                              7.45 ↑ ise Alkaloz

                                  pH   6.8 ↓  veya  7.8 ↑  olursa ölüm meydana gelir.

                           

                                  pCO→  35 -45 mmHg

 

 pO2      →  80 -100 mmHg ( Alt sınır 60 )

 

 O2 saturasyonu (doymuş) → %95 - %100 ( Alt  sınır 80 )

 

 HCO3→22-26 m Eg / lt

 

HCO→ Kanın en önemli bazıdır. H+ kazanma ve kaybetme özelliğinden dolayı kanı    pH değişikliklerinden  korur . Böbrekler tarafından kontrol edilir.

                  HCO3  - 22 m  Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz

                  HCO3  - 26  m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz

                

Baz fazlalığı→ (-2) – (+2) m Eg / lt

 

Baz   Fazlalığı→Toplam tampon bazın arttığını / azaldığını  ifade eder

              Baz fazlalığı  -2  m Eg / lt ↓ ise Metabolik Asidoz

              Baz fazlalığı +2  m Eg / lt ↑ ise Metabolik Alkaloz

 

ASiT – BAZ  BOZUKLUKLARI:

                                 pH                   pCO2             HCO3

Solunum   Asidozu       ↓  (7.35↓)         ↑  ( 45↑ )           -

  ‘’            Alkalozu       ↑  (7.45↑)         ↓  ( 35↓ )           -

Metabolik Asidoz          ↓                             -               ↓

  ‘’           Alkaloz          ↑                             -               ↑

 

 

SOLUNUM ASİDOZU

 

Nedeni : HİPOVENTİLASYON’dur.  pH ↓  ve p CO2↑  ile karakterizedir.

Görüldüğü Durumlar :   - KOAH

 - Havayolu tıkanması

 - Astım krizi

 - Ağır pulmoner ödem

 - Nöromusküler hastalıklar ( Myastenia  Gravis,Guillian Barre)

 - MSS Depresyonu  ( örn: ilaçlar-morfin )

Tedavisi : - Nedeni bulup ona göre yapılmalı

               - Respiratörün tidal volümünün / hızının arttırılması

               - Aspirasyon

               - pH’ın normale dönüp dönmediğinin kontrolü

 

 

 

SOLUNUM ALKALOZU

 

Nedeni : HİPERVENTİLASYON’dur. pH↑  ve pCO2↓  ile karakterizedir.

Görüldüğü Durumlar :     - Ağrı                               -Ateş

                                    - Hipoksi                          - Sepsis

                                    - Anksiete,histeri              - Kafa travması,beyin lezyonları

                                    - Pulmoner emboli            - Gebelik

                                    - Pnömotoraks                  - Aşırı mekanik ventilasyon

Tedavi : - Nedene yönelik tedavi

            - Sedasyon

            - Respriratörde tidal volümun ve hızın arttırılması

 

METABOLİK ASİDOZ

 

Nedeni : Vücutta aşırı miktarda asit birikmesi veya aşırı miktarda HCO3 kaybı sonucu görülen  pH↓  ve HCO3 ↓ ile karakterizedir.

Görüldüğü Durumlar :     - Böbrek Yetmezliği                   

                                    - Diabedik ketoasidoz                

                                    - Pankreatik sıvının drenajı

                                    - Methyl Alkol ve salisilat zehirlenmesi

                                    - Diamox tedavisi(karbonik anhidraz inhibitörüdür. Böbreklerde HCO3  kaybına neden olur)

                                    - Ağır ishal

                                    - Açlık

Tedavi :    - Nedeni bulup , ortadan kaldırmak

               - IV yada P.O.  bikarbonat

 

METABOLİK ALKALOZ

 

Nedeni : Vücutta fazla miktarda HCO3 bulunması veya üst gastrointestinal(sindirim) sisteminden aşırı miktarda H+  iyonu kaybı sonucu görülen  pH↑ ve HCO3↑ ile karakterizedir.

Görüldüğü Durumlar :          - Nazogastrik  Aspirasyon

 - Diüretikler (Böbreklerden aşırı Potasyum kaybına neden olur

 - Aşırı kusma

 - Aşırı IV ya da P.O. bikarbonat alınması

 - Fazla miktarda kan transfüzyonu(Sitrat bikarbonata   metabolize olur)

 - Kronik Steroid tedavisi

 - Kronik Hiperkapninin (pCO2↑) hızla düzeltilmesi (Böbrekler tarafından hızlı kompansasyonu)

Tedavi :    - Nedeni bulup tedavi etmek

- Dehidrasyonu düzeltmek

- Hipokalemiyi düzeltmek

- Diomax

 

BELİRTİ VE BULGULAR

 

ASİDOZ                                                 ALKALOZ

- Sersemlik,yorgunluk                              - Halsizlik

- Bilinç bulanıklığı                                    - Seyirme, uyuşma

- Baş ağrısı                                             - Titreme 

- Bulantı-kusma                                       - Baş dönmesi

- Koma                                                   - Tetani,bayılma

- Hiperkalemi (K+ ↑)                                 - Hipokalemi (K+ ↓)

 

 

 

ASİT – BAZ   BOZUKLUKLARININ  ÖZETİ

 

  Bozukluklar               Aksaklıklar         Dengelenme(Kompansasyon)

Solunum   Asidozu           PaCO2 ↑              HCO3 ↑ (Böbreklerde tutulur)

   ‘’           Alkalozu           PaCO2 ↓              HCO3 ↓ (Böbreklerden atılır)

Metabolik   Asidoz            HCO3 ↓               Hiperventilasyon (PaCO2 ↓)

   ‘’            Alkaloz            HCO3 ↑               Hiperventilasyon (PaCO2 ↑)

 

 

ASİT-BAZ STATÜSÜNÜ DEĞERLENDİRME

 

1. pH     7.35 ↓  ise  Asidoz   7.45 ↑  ise  Alkaloz

2. pCO2    35 ↓  ise  Alkaloz     45 ↑  ise  Asidoz  (SOLUNUMSAL)

3. HCO3   22 ↓  ise  Asidoz      26 ↑  ise  Alkaloz  (METABOLİK)

4. Hangi bileşik pH ile uyuşuyorsa, öncelik o anomaliye yönelir.

 

DOKUNUN OKSİJENASYONU

* PaO2  ile değerlendirilir

* O‘nin dokulara taşınması ile dokularda O2’nin kullanılması arasındaki denge ile değerlendirilir

 

Oksijenin Taşınması(PO2)

O2 Taşınması = Kardiak Out -Put x Arteryel O2  = 1000 ml / dk

O2 Taşınmasını Etkileyen  Faktörler : - PaO2                                                  

                                                       - SaO2

                                                                          - Hemoglobin

                                                        - Kardiyak Out -Put

 

* BU ETKENLERİN BİRDEN FAZLASI BİRLİKTE  DEĞERLENDİRİLMELİDİR

 

PaO2→    ♥ Plazmada dağılan Oksijenin parsiyel basıncıdır

               ♥ Toplam Oksijenin içeriğinin % 2-3’ü sayılır

               ♥ Normal değeri : 80 -100 mmHg ’dır

 

SaO2 →   ♥ Hemoglobinin Oksijen ile doyma yüzdesidir.

               ♥ Normal değeri : % 95-100’dür

               ♥ Toplam Oksijen içeriğinin % 97-98’i sayılır

 

CaO2→(O2 içeriği) → 100 ml arter kanındaki Oksijenin toplamı

            

              FORMÜL: CaO2  = ( 1.34 x Hb x SaO2 ) + ( .003 x PaO2 )

 

* Genellikle hastanın       PaO→ 60’ın üzerinde,

                                     SaO2  → 90’nın  üzerinde, tutulmak istenir.

 

* Kan gazları değerlerine bakarken PO2’den ziyade  SaO2’e bakmak gerekir. Çünkü SaO2  vücuttaki Oksijenin % 98’ini göstermektedir

 

ÖRNEKLER :

 1. Solunum alkalozu var, kompensasyon başlamamış:      

 pH      => 7.50 ↑  alkali

 pCO2   =>  30 ↓    alkali

 HCO3   =>  26  Normal sınırlarda

2. Solunum asidozu var, kompensasyon başlamamış:

 pH      =>  7.34 ↓ asit

 pCO2  =>  65  ↑    asit

 HCO3  =>  23  Normal sınırlarda

3. Metabolik asidoz var, kompensasyon başlamış , tamamlanmamış:

 pH      =>  7.34 ↓   asit

 pCO2  =>   31 ↓     alkali

 HCO3  =>  16 ↓      asit

4. Kombine (metabolik ve solunum) asidoz var, kompensasyon başlamış. Baz kaybı var.

 pH      =>  7.20 ↓  asit

 pCO2  =>  55 ↑     asit

 HCO3 =>  20 ↓      asit

 BE      =>  -8 ↓      asit

 

* İşaretlerin aynı yönde olması kompensasyonun başladığını gösterir.

   (pCO2 ↓, HCO-3 ↓)

 

* HCO-3 ile BE aynı şeyi gösterir

 

5. Sepsiste  gelen 60 yaşındaki hastanın batınında enfeksiyon var. Nazal kanülle 4lt/dk  Oksijen veriliyor :

 Geldiğinde

pH       =>  7.45 ↑   alkali

pCO2    =>    19 ↓   alkali

HCO-3  =>  -------

pO2      =>     64 ↓

SaO2    =>     90 ↓

BE        =>      -8 ↓  asit

Hb        =>  10.7 ↓ 

Solunum alkalozu var. Kompensasyon tamamlanmış. Oksijenizasyon yetersiz. Solunum Alkolozu var, nedeni Hiperventilasyon        

  9 Saat sonra

    7.46 ↑   alkali

       21 ↓   alkali

     ------------

       52 ↓               

       85 ↓

        -6 ↓   asit

    10.0 ↓

Solunum alkalozu var. Kompensasyon tamamlanmamış.

Sonuç : Oksijen yetersizliği var. Verilen O2 miktarı arttırılmalı

                                                                   

6. Bilinci kapalı, cildi soğuk - soluk - terli olan hastanın, dün, insülin dozunu yapmamış olduğunu öğrendiniz.

 pH      =>  6.98 ↓  asit   (pH 6.8’e yaklaşmış)        

 pCO2  =>   113 ↑  asit                              

 pO2     =>     52 ↓                                           

 SaO2   =>     80 ↓                                                      

 HCO3  =>     16 ↓ asit                     

 Kan Şekeri  = 600 ↑                                                  

 

Kombine asidoz (diabetik ketoasidoz + solunum asidozu) var. Hastada her an arrest  gelişebilir.

Tedavi: - Kristalize İnsülin başlanır

              - K+ başlanır (potasyum, insülin tarafından hücre içine glukoz taşımasını arttırır).

             - Hasta entübe edilir ve respiratuara bağlanır.

             - HCO-3 infüzyonu başlanır.

 

Başa Dön Geri Dön